طراحی الگوی چندسطحی شایستگیهای رهبری تحولآفرین: تحلیل مضمون تجربۀ زیستۀ همکاران دریادار سیاری
نویسندگان
1 استاد گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه هوایی شهید ستاری، تهران، ایران
doi
10.22034/obs.2026.2080557.3653چکیده
در محیطهای پیچیده، پویا و فناورانه امروزین، رهبری تحولآفرین بهعنوان پیشرانی کلیدی برای موفقیت، بهرهوری پایدار و تعالی مستمر سازمانهای پیشرو بهشمار میرود. ایفای مؤثر نقشها و کارکردهای این نوع رهبری نیازمند برخورداری از شایستگیهایی ویژه است. شناخت این شایستگیها برای پرورش چنین رهبرانی ضروری است. دراینراستا، پژوهش حاضر به شناسایی و طبقهبندی شایستگیهای رهبری دریادار حبیبالله سیاری بهعنوان یک رهبر تحولآفرین برجسته در دوران فرماندهی نیروی دریایی ارتش ج.ا.ا. پرداخته است. این پژوهش کاربردی، تفسیری و استقرایی است و با رویکرد کیفی انجام شده است. منابع اطلاعاتی پژوهش شامل تجربۀ زیستۀ همکارانی است که در دوران فرماندهی ایشان بهطور مستقیم با وی تعامل کاری مستمر و بلندمدت داشتهاند. نمونهگیری بهصورت هدفمند و قضاوتی با هدف تنوع در ترکیب انجام شد و گردآوری دادهها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. دادهها با روش تحلیل مضمون تحلیل شدهاند. برای ارزیابی قابلیت اعتماد یافتهها، از روش توافق درونموضوعی دو کدگذار استفاده شده است. برای اطمینان از صحت مقولهسازیهای انجامشده نیز از خبرگان نظرخواهی و اصلاحات لازم اِعمال شد. یافتههای پژوهش نشان داد الگوی نمایانگر شایستگیهای رهبری تحولآفرین دریادار سیاری، شامل 10 مضمون فراگیر است که در پنج لایۀ سلسلهمراتبی طبقهبندی شدهاند. لایههای پایینتر جبنۀ درونی و بنیادین دارند و لایههای بالاتر بیشتر نمود عینی، بیرونی و رفتاری پیدا میکنند و تحت تأثیر شایستگیهای زیرمجموعه لایههای پایینتر خود قرار دارند. این سطوح شایستگی عبارتند از: شایستگیهای اعتقادی (معنویتگرایی) و اخلاقی، شایستگیهای فردی (سرآمدی) و شخصیتی، شایستگیهای عاطفی (هوش هیجانی) و اجتماعی (ارتباطی)، شایستگیهای دانشی و بینشی (شناختی)، شایستگیهای اجرایی و تحولی. ایفای مؤثر نقشها و کارکردهای رهبری تحولآفرین نیازمند برخورداری مدیران از شایستگیهای متعدد گوناگونی است که با بافت سازمانی و فرهنگی ـ اجتماعی جامعه هدف نیز تناسب داشته باشد. پژوهش حاضر مجموعه بهنسبتجامعی از انوع شایستگیهای یک رهبر تحولآفرین برجسته در حوزه سازمانهای حاکمیتی کشور را شناسایی و مفهومپردازی کرده است. این نتایج میتواند به پیشبرد دانش بومی موجود درخصوص رهبری تحولآفرین در کشور مساعدت کند و بهعنوان مبنا و راهنمایی برای بومیسازی برنامههای توسعه شایستگیهای رهبری تحولآفرین، بهرهبرداری شود.
