ارائه مدل شاخص نوآوری و فناوری در رشد اقتصادی با رویکرد فراترکیب
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی-مدیریت تطبیقی و توسعه، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران
2 دانشیار گروه مدیریت دولتی، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران
3 استادیار گروه اقتصاد، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران
doi
https://doi.org/10.82247/jebr.2026.1219765چکیده
رشد اقتصادی به عنوان نیروی قدرتمندی برای کاهش فقر در نظر گرفته میشود. رشد اقتصادی پایدار و بالا به افزایش تقاضای نیروی کار و دستمزدها باعث کاهش فقر میشود هدف از پژوهش حاضر، ارائه مدل شاخص نوآوری و فناوری در رشد اقتصادی با رویکرد فراترکیب است. پژوهش از نظر هدف اکتشافی، از نظر روش کیفی بود و دادهها با استفاده از روش فراترکیب و به کمک نرم افزار مکس کیودا مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج بیانگر آن است که ورودیهای نوآوری و فناوری شامل پنج شاخص اصلی و پانزده شاخص فرعی که عبارتند از: شاخص نهادی (محیط کسب و کار، محیط تنظیمگری، محیط سیاسی)؛ سرمایه انسانی و تحقیقات (تحصیلات، تحصیلات عالیه، تحقیق و توسعه)، زیرساختها(زیرساختهای عمومی، پایداری زیست محیطی، فناوری اطلاعات و ارتباطات)؛ پیچیدگی بازار (تجارت، رقابت و اندازه بازار، سرمایه گذاری، اعتبارات)، پیچیدگی کسب و کار (کارکنان دانشی، پیوندهای نوآوری، جذب دانش) و خروجیهای نوآوری و فناوری شامل دو شاخص اصلی و هفت شاخص فرعی که عبارتند از: خروجیهای دانشی و فناورانه (انتشار دانش، تاثیر دانش، خلق دانش، به کارگیری دانش) و خروجیهای خلاقانه (دارایی های نامشهود، کالا و خدمات خلاقانه، خلاقیتهای برخط (آنلاین)) بود. نوآوری و فناوری همیشه یکی از عوامل کلیدی در توسعه و رشد اقتصادی کشورها بوده است. در حال حاضر که اقتصاد کشورها بهسرعت در حال تحول هستند، کشورها و شرکتهایی که در نوآوری سرمایهگذاری میکنند، رشد پایدارتری تجربه میکنند. نوآوری و فناوری نهتنها رشد اقتصادی را تسریع میکند، بلکه موجب افزایش بهرهوری، ایجاد مشاغل جدید، بهبود کیفیت زندگی و رقابتپذیری در بازارهای داخلی و جهانی میشوند. برای استفاده حداکثری از پتانسیل نوآوری و فناوری، دولت، شرکتها و جوامع باید بهطور هماهنگ بر تحقیق و توسعه، آموزش نیروی کار و سیاستگذاریهای حمایتی تمرکز کنند.