بررسی و تحلیل موضوعات اخلاقی درمورد کاربرد هوش مصنوعی و فناوری‌های عصبی در محیط کار: یک مرور هدف‌مند

نویسندگان

1 دانشیارگروه مدیریت، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشجوی دکترای مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت ، دانشگاه شیراز ، شیراز، ایران

doi
10.22034/obs.2025.2060594.3554
چکیده

باتوجه‌به اهمیت فزاینده هوش مصنوعی در جامعه کنونی، نیاز اساسی در رسیدگی به مسائل و موضوعات اخلاقی مرتبط با این فناوری‌ها وجود دارد. بنابراین، در این مطالعه مروری که از نوع هدف‌مند است، پژوهشگران، جستجوی رایانه‌ای را با استفاده از کلمات کلیدی مرتبط در پایگاه‌های اطلاعاتی  ScopusوWeb of Science  در بازه زمانی 1978 تا ماه مارس 2025 انجام دادند. نتیجه این مرحله، دستیابی به 5456 مطالعه ازطریق جستجو در پایگاه‌های اطلاعاتی و 41 مطالعه ازطریق جستجوی دیگر منابع شامل جستجو ازطریق رفرنس فهرست مقالات یافت‌شده بود که درنهایت 53 مقاله که به موضوع اخلاق در به‌کارگیری هوش مصنوعی اشاره نموده بودند، مورد بررسی عمیق قرار گرفتند. مطالعه حاضر در پنج مرحله انجام شده است که عبارتند از: طراحی سؤال تحقیق، جستجو و استخراج مطالعات مرتبط با تحقیق، انتخاب مطالعات منتخب و خلاصه‌کردن اطلاعات و گزارش نتایج آنها. یافته‌های پژوهش نشان داد که عدالت، انصاف، برابری و کلیشه‌های نژادی و جنسیتی، مسئولیت، پاسخگویی، ترویج رفاه، شفافیت و حفظ حریم خصوصی، دارای بیشترین ضریب اهمیت بین مطالعات صورت‌گرفته می‌باشند؛ یعنی در حوزه اخلاق هوش مصنوعی این موضوعات بیشتر مورد توجه و تأکید قرارگرفته‌اند که به‌منظور حل چالش‌های مربوط به موضوعات اخلاقی نیازمند همکاری بیشتر بین ذی‌نفعان، هماهنگی بیشتر بین دستورالعمل‌های اخلاقی و قوانین، ضرورت استانداردسازی، استفاده از سازوکار‌های اخلاق‌پژوهی و توجه ویژه به عدالت در استفاده از هوش مصنوعی در فرایندهای سازمانی، به‌عنوان نقاط کلیدی مطرح می‌شوند.