فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اندومتریوز یک بیماری مزمن وابسته به استروژن در زنان است که با رشد بافت مشابه آندومتر در خارج از رحم مشخص می‌شود و باعث درد لگن، ناباروری و التهاب می‌شود. با وجود تحقیقات گسترده، علت دقیق این بیماری همچنان نامشخص است. این مرور به بررسی جامع مکانیسم‌های مولکولی اندومتریوز می‌پردازد و بر عوامل ژنتیکی، مسیرهای سیگنال‌دهی، میکرو RNA ها ( miRNA ها) و RNA های بلند غیرکدکننده ( lncRNA ) تمرکز دارد. استعداد ژنتیکی نقش مهمی ایفا می‌کند و پلی‌مورفیسم‌ها و جهش‌ در ژن‌هایی مانند PTEN ، TP53 ، KRAS و گیرنده‌های هورمونی با افزایش خطر ابتلا به بیماری مرتبط هستند. مسیرهای سیگنال‌دهی مختل‌شده از جمله MAPK ، PI3K/Akt ، Wnt/β-catenin و TGF-β منجر به تکثیر سلولی غیرطبیعی، تهاجم و مقاومت در برابر آپوپتوز می‌شوند. میکرو RNA ها با هدف‌گیری ژن‌های کلیدی دخیل در چسبندگی و مهاجرت، پاسخ‌های التهابی و فرآیندهای سلولی را تعدیل می‌کنند، در حالی که lncRNA ها از طریق تعامل با RNA رقابتی ( ceRNA )، بازسازی کروماتین و اتصال به پروتئین‌ها بیان ژن را تنظیم کرده و بر مسیرهایی مانند p38-MAPK و NF-κB تأثیر می‌گذارند. lncRNA ها یی مانند MEG3-210 و MALAT1 نشان می‌دهند که چگونه عوامل ژنتیکی و اپی‌ژنتیکی بر رفتار سلولی در اندومتریوز تأثیر می‌گذارند. درک این شبکه‌های مولکولی پیچیده بینشی عمیق‌تر از پاتوژنز ارائه داده و اهداف درمانی بالقوه‌ای را برجسته می‌کند که نویدبخش درمان‌های مؤثرتر هستند.