بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش هوش مصنوعی در شرکت‌های دانش‌بنیان براساس مدل ثانویۀ نظریۀ یکپارچۀ پذیرش و استفاده از فناوری (UTAUT2)

نویسندگان

1 استاد گروه مدیریت و برنامه ریزی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

2 گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه جامع انقلاب اسلامی، تهران، ایران

3 استادیارگروه مدیریت، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه حضرت معصومه(س)، قم، ایران

doi
10.22034/obs.2026.2066401.3579
چکیده

شرکت‌های دانش‌بنیان به‌عنوان بازیگران کلیدی در اقتصاد دانش‌محور، نقشی حیاتی در توسعۀ فناوری، نوآوری و رشد اقتصادی ایفا می‌کنند. در‌این‌میان، هوش مصنوعی (AI) به‌عنوان یکی از تحولات بنیادین عصر دیجیتال، فرصت‌های بی‌نظیری را برای ارتقای بهره‌وری و خلق ارزش در این شرکت‌ها فراهم آورده است. باتوجه‌به اهمیت روزافزون هوش مصنوعی، شناسایی عوامل مؤثر بر پذیرش این فناوری توسط کارکنان شرکت‌های دانش‌بنیان ازمنظر نظریه‌های رفتار فناورانه همچون UTAUT2، ضروری به‌نظر می‌رسد. این پژوهش با هدف بررسی چگونگی پذیرش فناوری هوش مصنوعی و نقش فناوری مذکور در قصد به‌کارگیری و رفتار کارکنان، از چارچوب نظری مدل توسعه‌یافتۀ یکپارچۀ پذیرش و استفاده از فناوری (UTAUT2) بهره گرفته است. پژوهش حاضر ازلحاظ هدف، کاربردی و ازنظر روش، توصیفی- همبستگی است. داده‌ها از نمونه‌ای شامل 183 نفر از کارکنان شرکت‌های دانش‌بنیان استان بوشهر که به‌صورت دردسترس انتخاب شدند، جمع‌آوری و با استفاده از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار Smart PLS تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که تمامی متغیرهای مدل UTAUT2 شامل انتظار عملکرد، انتظار تلاش، تأثیر اجتماعی، شرایط تسهیل‌کننده، ارزشمندی هزینه، عادت و انگیزۀ لذت‌گرایانه تأثیر مثبت و معناداری بر قصد پذیرش هوش مصنوعی توسط کارکنان شرکت‌های دانش‌بنیان دارند. این یافته‌ها ضمن فراهم‌سازی بینش روشنی از رفتار کاربران سازمانی، می‌توانند راهگشای سیاست‌گذاران، مدیران و تصمیم‌گیرندگان شرکت‌های مذکور در مسیر پیاده‌سازی مؤثر فناوری‌های هوشمند باشند.