نقش تحلیل محتوا در فرآیند آموزش و طراحی کتاب‌های درسی

نویسندگان

1 استادیار، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی

doi
چکیده

مقاله حاضر با هدف دست یافتن به تحلیل محتوای کتابهای درسی، از روش تحقیق کتابخانه­ ای استفاده کرده است. در این مقاله، با تحلیل محتوای کتاب درسی، تعریف و مفاهیم آن­ها، کاربرد و ابعاد آن، و همچنین اصول و نظریه ­هایی که در زمینۀ طراحی کتاب­های درسی از لحاظ متن، تصویر و اشکال در منابع مختلف ارائه شده است را مورد ارزیابی و نقد قرار داده­ ایم. کتاب درسی از مهم‌ترین و در دسترس­ ترین رسانه­های آموزشی می‌باشد که نقش ارزشمندی را در نظام تعلیم و تربیت ایفا می­کند. بسیاری از پژوهش­گران، کتاب درسی را به­ عنوان یکی از رسانه­ های کارآمد و اثربخش آموزشی محسوب کرده‌اند که می‌تواند زمینه­ ی یادگیری و خودآموزی را برای فراگیران فراهم نماید. یکی از روش­های پژوهشی که برای کتاب­های درسی به کار می­رود، تحلیل محتوا است. این امر می‌تواند به روشن شدن مسئله کمک کرده و نقاط قوت و ضعف احتمالی کتاب‌های درسی را برای اصلاح و تغییر احتمالی محتوا، متناسب با اهداف تعیین شده و اصول علمی پیشنهاد کرده و همچنین شیوۀ درست طراحی را در اختیار مدیران و برنامه ریزان و مؤلفان کتاب‌های درسی قرار دهد. در انتها و قسمت نتیجه­ گیری، نتایج این مطالعه و این­که چگونه تحلیل محتوا می­تواند در طراحی هر چه بهتر و مؤثرتر کتاب­های درسی نقش داشته باشد را به صورت موردی و در قالب پیشنهاداتی ارائه داده­ ایم. از جمله آنکه درج تصاویر یکی از موثرترین ابزار اثرگذاری در فرآیند طراحی و تولید کتب درسی می باشد.