امکان‌سنجی مقرره‌گذاری شورای نگهبان؛ مطالعه موردی مصوبه انتخاباتی ‏‏(1400)‏

نویسندگان

1 استاد، گروه حقوق عمومی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشکدة حقوق دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران‏

doi
10.22059/jplsq.2024.364402.3380
چکیده

شورای نگهبان تأسیسی مستقل و مجزا از قوای سه‌گانه در نظام حقوق اساسی ایران است. با اینکه قانونگذاری از جمله اَعمال ذاتی قوة مقننه بوده و مبتنی بر اصول و مبانی متعدد در پیکرة دانش حقوق عمومی، دیگر نهادها فاقد این صلاحیت هستند، اما با توجه به متعدد بودن هنجارهای حقوقی، تفصیلی بودن مراتبِ امرِ تقنینی و بنابر آنچه در واقعیت نظم حقوقی تحقق می‌یابد و گاه مقتضی اِعمال وظایف و اختیارات قانونی شورای نگهبان است، به‌خصوص در مقولة نظارت بر انتخابات که امری همه‌جانبه است و شورای نگهبان در آن به‌مثابة یک اداره نقش‌آفرینی می‌کند، تصور نحوی تقنین در قالب هنجاری حقوقی برای شورای نگهبان دور از نظر و عمل نیست. این نوشتار با روش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر منابع معتبر، با نگاهی به قواعد حقوقی و قوانین موجود در نظام حقوقی ایران، درصدد پاسخگویی به این پرسش است که دامنه و برد قانونگذاری (در معنای عام) و مقرره‌گذاری (در معنای خاص) توسط شورای نگهبان چگونه است؟ تا اگر چنین صلاحیتی برای شورای نگهبان وجود دارد، به‌وضوح و تمایز درآید و ضوابط و شرایط آن تدقیق و تعیین شود. در انتها ضمن بررسی وجه< ‌نظرهای شکل‌گرفته در خصوص ماهیت حقوقی مصوبة انتخاباتی شورا، مبتنی بر مبانی نظری به‌دست‌آمده در پژوهش، مصوبة انتخاباتی شورای نگهبان تحلیل و ارزیابی می‌شود.