بررسی ترکیبات اسانس و اثر ضدباکتریایی عصاره‌های آبی و متانولی گل میمونی اسکروفولاریا خراسانیکا بر برخی از پاتوژن‌های مهم غذایی در شرایط آزمایشگاهی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ‌ارشد، گروه علوم و صنایع غذایی، واحد قوچان، دانشگاه آزاد اسلامی، قوچان، ایران

2 باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد قوچان،‌ دانشگاه آزاد اسلامی، قوچان، ایران

3 استادیار گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
چکیده

گیاه اسکروفولاریا خراسانیکا (khorassanicaScrophularia)از تیره گل میمون و گونه بومی ایران و خراسان است که اطلاعات کافی در مورد آنالیز اسانس و اثر ضد باکتریایی آن موجود نیست. با توجه به استفاده‌های درمانی محلی این گیاه و سایر گونه‌های آن، در این مطالعه ترکیبات اسانس و اثر عصاره‌های آبی و متانولی گیاه مذکور بر باکتری‌های اشریشیاکولایو استافیلوکوکوس اورئوس مورد بررسی قرار گرفت. عصاره‌ها به روش ماسراسیون و اسانس توسط تقطیر با آب تهیه گردیدند. ترکیب اسانس توسط GC/MS و حداقل غلظت مهاری (MIC) و حداقل غلظت کشندگی(MBC) با روش میکرودایلوشن براث اندازه‌گیری شد. در آنالیز اسانس 28 ترکیب شناسایی شد که در آن اجزای اصلی شامل 3،1- بیس(تری متیل سیلیل) بنزن (93/34%)، پاراسیمن (55/12%)، پالمتیک اسید (79/6%)، تیمول (22/6%)، لینالول (59/4%)، سوربیتول (87/1%)، کارواکرول (74/1%)، گاماترپینن (91/1%)، بتا-المن (03/1 %) و آلفاپینن (3/0 %) بود. نتایج نشان داد عصاره آبی گیاه دارای اثر ضدباکتری قوی‌تری نسبت به عصاره متانولی بود. همچنین هر دو عصاره آبی و متانولی اسکروفولاریا خراسانیکا دارای اثر بازدارندگی و کشندگی در غلظت‌های مورد بررسی بودند. حداقل غلظت بازدارندگی عصاره آبی علیه اشریشیا کولای و استافیلوکوکوس اورئوس به‌ترتیب 25/6 و mg/ml 5/12 و برای عصاره متانولی به ترتیب 25 و mg/ml 5/12 تعیین شد. لذا می‌توان از این عصاره به‌عنوان عوامل ضدمیکروبی طبیعی استفاده نمود.