پپتیدهای زیست فعال: فرایند تولید، اثرات سلامت‌بخشی و کاربرد به‌‌عنوان افزودنی‌های طبیعی در تولید غذاهای فراسودمند (مقاله مروری)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زیست‌فناوری، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران، تهران، ایران

2 استادیار گروه علوم و صنایع غذایی، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار پژوهشکده زیست‌فناوری، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران، تهران، ایران

4 دانشیار پژوهشکده زیست‌فناوری، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران، تهران، ایران

doi
چکیده

پپتیدهای زیست فعال اجزاء پروتئینی هستند که در درون ساختار پروتئین غیرفعال بوده و وقتی در اثر هیدرولیز آنزیمی آزاد می‌شوند، عملکردهای فیزیولوژیکی مختلفی نشان می‌دهند. اخیراً شناخت و تعیین ویژگی‌های پپتیدهای زیست فعال به‌دست‌آمده از منابع گیاهی، حیوانی و میکروبی مختلف بسیار موردتوجه قرارگرفته است. پپتیدهای زیست فعال با استفاده از هیدرولیز آنزیمی توسط آنزیم‌های استخراج‌شده از میکروارگانیسم‌ها یا گیاهان یا آنزیم‌های گوارشی و تخمیر توسط کشت‌های آغازگر پروتئولیتیک تولید می‌شوند و بر اساس ترکیب و توالی اسیدهای آمینه دارای عملکردهای مختلف شامل اثرات آرامش‌بخشی، باند دهندگی املاح، تقویت‌کنندگی سیستم ایمنی، آنتی‌اکسیدانی، ضدمیکروبی، ضدالتهاب، کاهش‌دهندگی کلسترول، ضد فشارخون و غیره می‌باشند. پپتیدهای زیست فعال با روش‌های مختلف شامل تکنیک‌های جداسازی غشایی و کروماتوگرافی از محصولات هیدرولیز پروتئینی جداسازی و با استفاده از تکنیک‌های اسپکترومتری مورد شناسایی قرار می‌گیرند. امکان استفاده از پپتیدهای زیست فعال به‌عنوان اجزاء سلامت بخشی یا درمانی وابسته به اطمینان از پایداری زیستی، دسترسی زیستی و ایمنی آن‌ها می‌باشد. امروزه استفاده از تکنیک‌های مبتنی بر کامپیوتر و استفاده از بانک‌های اطلاعاتی مختلف در تکمیل مطالعات آزمایشگاهی، امکان بررسی مکانیسم عملکردی پپتیدهای مختلف را فراهم آورده است.