ویژگی‌های فیتوشیمی و اثر ضد میکروبی اسانس کاکوتی کوهی و اسانس بذر گشنیز و ترکیب آن‌ها بر تعدادی از باکتری‌های بیماریزای منتقله از غذا

نویسندگان

1 دانشیار گروه بهداشت مواد غذایی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم و صنایع غذایی، واحد تهران‌شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه علوم و صنایع غذایی واحد تهران‌شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.30495/jfh.2019.543640
چکیده

اسانس‌های گیاهی و اجزای تشکیل دهندۀ آن‌ها دارای اثرات شناخته شدۀ ضد باکتریایی می باشند. در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻋﻤﺪه اسانس بذر ﮔـﺸﻨﻴﺰ (Coriandrum Sativum) و سرشاخه‌های هوایی کاکوتی کوهی (Ziziphora clinopodioides) با استفاده از سیستم GC-MS ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ شده و سپس اﺛﺮ غلظت‌های مختلف آن‌ها به صورت تنها و توأم با هم جهت تعیین حداقل غلظتِ مهارکنندگی (MIC) و حداقل غلظت کشندگی (MBC) به‌روش ریز رقتِ مایع (Micro-dilution broth) در مورد باکتری‌های بیماری‌زای غذایی اشریشیا کلایO157:H7،استافیلوکوکوس اورئوس، سالمونلاتیفی موریوم، لیستریامونوسایتوژنز وباسیلوس سرئوس بررسی گردید. نتایج مشخص کرد که بیشترین ترکیبات اسانس بذر گشنیز (CEO) را لینالوئولL، γ-ترپینن، α-پینن، ژرانیول استات و سایمن و در مورد اسانس کاکوتی کوهی (ZEO)، تیمول، α-ترپینئول، کارواکرول، لینالوئولL وγ-ترپینن تشکیل داده اند. براساس نتایج تعیین MIC و MBC، باسیلوس سرئوس حساس‌ترین گونه (MIC معادل ppm 500 و MBC معادل ppm1000) و سالمونلاتیفی موریوم مقاوم‌ترین گونه (MIC معادل ppm2000 و MBC معادل ppm5000) در برابر CEO بودند. ZEO نیز اثر ضدمیکروبی بیشتری نسبت به باکتری‌های گرم مثبت استافیلوکوکوس اورئوس، لیستریا مونوسایتوژنز و باسیلوس سرئوس (MIC معادل ppm500) در مقایسه با باکتری‌های گرم منفی اشریشیا کلایO157:H7و سالمونلا تیفی موریوم(MIC معادل ppm1000) نشان داد. بررسی نتایج اثر ترکیبی اسانس‌های مذکور نشان داد که آن‌ها توانستند به‌صورت سینرژیستی (MIC معادل ppm125+250 و ppm250+125) رشد باکتریاستافیلوکوکوس اورئوسرا مهار نمایند. به‌طور کلی نتایج این مطالعه نشان داد CEO و ZEO به‌خصوص هنگامی که به صورت ترکیبی استفاده شوند، در برابر رشد باکتری‌هایی نظیر استافیلوکوکوس اورئوس که یکی از پاتوژن‌های مهم به شمار می‌رود و به طور فزاینده‌ای نسبت به آنتی‌بیوتیک های مختلف مقاومت نشان می‌دهد، بسیار اثربخش خواهد بود.