فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گویش لری ممسنی یکی از گویش‏های جنوبی زبان لری و شاخه‌ای از گویش‌های ایرانی جنوب غربی است که همانند بسیاری دیگر از گویش‏های ایرانی، تنوعات آوایی و واژ ـ واجی چشمگیری دارد. یکی از حوزه‌های واژ ـ واجی قابل‌توجه در این گویش، بازنمایی صورت‌های متنوع تک‌واژ گذشته‏ساز است. مسئلۀ اصلی این پژوهش این است که چگونه می‌توان با ابزارهای نظریۀ بهینگی، فرایندها، محدودیت‏ها و رتبه‏بندی‏های ناظر بر این تنوعات واژ ـ واجی را صورت‌بندی کرد و آیا قواعدی جهانی بر آن حاکم است؟ روش پژوهش حاضر، توصیفی ـ تحلیلی و شیوۀ گردآوری داده‌ها اسنادی است که براساس فهرست افعال بسیط زبان فارسی (طباطبائی، 1376) فهرستی از افعال معادل در گویش لری ممسنی استخراج و براساس الفبای آوانگار بین‌المللی آوانویسی و تمامی بافت‌های تک‌واژ گذشته‌ساز در این داده‌ها در چارچوب رویکرد بهینگی بررسی شد. یافته‌ها نشان داد که گرایش به تضعیف و کم‌کوشی در گویش لری ممسنی، فرایندی بسیار رایج و گسترده است. تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان داد که براساس معیارهای توزیع بافتی، فراوانی وقوع و اعمال کم‌ترین قواعد، تک‌واژ گذشته‌ساز زیربنایی در این گویش /ɪd/ است؛ درمجموع نُه تک‌واژگونۀ (/Ið/،/ð/،/ɑð/، /d/،/t/،/es/،/s/، /ɑs/و /Ø) برای این تک‌واژ شناسایی شد که تظاهر آوایی هرکدام در چارچوب بهینگی تحلیل شده است. در این بررسی درجات یا پیوستاری از تضعیف در همخوان و واکۀ تک‌واژ گذشته‌ساز زیربنایی /ɪd/ مشاهده شد که نشان‌دهندۀ این است که به‌طور کلی فرایند تضعیف تابع محدودیت‌های جهانی نشان‌داری LAZY در همخوان و *V (tense) در واکه و پایایی IDENT-IO و محدودیت‌های زیرمجموعۀ آن و جای‌گشت‌های ناظر بر وقوع این محدودیت‌ها در انتخاب برون‌داد بهینه‌اند. 6. پی‏نوشت‏ها [1] weakening