تحلیل راهبردساز در خط‎ مشی ‎های جمعیتی ایران (تأملی روش‎شناسانه در اکوسیستم جمیعت) تجویزات جمعیتی یا بازگشت به دینامیسم سبز نامتعامد؟

نویسندگان

1 گروه مدیریت دولتی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران

doi
https://doi.org/10.71769/jgm.2026.1200397
چکیده

به استناد منابع آماری، رشد پایین‎تر از نرخ جانشینی سالهای اخیر جمعیتِ ایران (1.2 و یا 0.7 درصدی)؛ مجامع مشورتی، مدیران، دانشگاه‎ها و نهادهای متعدد مدنی را بر آن داشته که طرح‎های متنوع افزایش نرخ مزبور ارائه را دهند. در این مسیر، مقالات، همایش‎ها و مصوبات قانونی و دولتی پرشماری را شاهد بوده‎ایم که همگی حاکی از تلاشهای مداوم نخبگان و دولتمردان در بنا نمودن کانالی صعودی برای منحنی رشد جمعیت کشور است. لکن با توجه به بررسی تحرکات پیش گفته جای خالی یک روش‎شناسی منطقی، علمی و ناشی از تحلیل ابعاد، الگوها و مضامین مشاهده‎ای و کتابخانه‎ای که نحله ذاتی تغذیه برای سیاستگذاری‎های جمعیتی باشد، احساس و درک می‎گردد. لذا پژوهش حاضر که از نظر هدف و ماهیت کیفی و کاربردی محسوب می‎شود منبعث از مدیریت‏گرایی در اتحاد نظریات پراکنده از روش تحلیل محتوای کیفی پنهان، قیاسی و جهت‎دار در مطالعه یک نمونه هدفمند، نظری و در دسترس بهره‎مند است. در بیانی نقادانه چه بسا الگوهای نظری و مضامین منطقی، راهبردنویسی‎های ملی و سازمانی حاضر را پشتیبانی نمی‎کند. این مطالعه نقد و بررسی سیاست‎های جمعیتی ایران از یک لنز سیستمی بوده که نتایج آن در قالب یک الگو ارائه شده است. این نتایج، خروجیِ بررسی میان‎رشته‎ای و همزمانِ بعد طبیعت‌گرا و ایجادی جمعیت (شناختی)، بعد توصیفی (تجویزی) کیفی‎سازی جمعیت، بعد توصیفیِ فناوریِ سبز تأمین نیازهای جمعیت، بعد توصیفی فرهنگ و بعد شناختی تعادل در مرگ و موالید می‎باشد که طرحی نظام‏مند از ابعاد راهنما برای سیاستگذاری در حوزه جمعیت است.