تحلیل راهبردساز در خط مشی های جمعیتی ایران (تأملی روششناسانه در اکوسیستم جمیعت) تجویزات جمعیتی یا بازگشت به دینامیسم سبز نامتعامد؟
نویسندگان
1 گروه مدیریت دولتی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران
doi
https://doi.org/10.71769/jgm.2026.1200397چکیده
به استناد منابع آماری، رشد پایینتر از نرخ جانشینی سالهای اخیر جمعیتِ ایران (1.2 و یا 0.7 درصدی)؛ مجامع مشورتی، مدیران، دانشگاهها و نهادهای متعدد مدنی را بر آن داشته که طرحهای متنوع افزایش نرخ مزبور ارائه را دهند. در این مسیر، مقالات، همایشها و مصوبات قانونی و دولتی پرشماری را شاهد بودهایم که همگی حاکی از تلاشهای مداوم نخبگان و دولتمردان در بنا نمودن کانالی صعودی برای منحنی رشد جمعیت کشور است. لکن با توجه به بررسی تحرکات پیش گفته جای خالی یک روششناسی منطقی، علمی و ناشی از تحلیل ابعاد، الگوها و مضامین مشاهدهای و کتابخانهای که نحله ذاتی تغذیه برای سیاستگذاریهای جمعیتی باشد، احساس و درک میگردد. لذا پژوهش حاضر که از نظر هدف و ماهیت کیفی و کاربردی محسوب میشود منبعث از مدیریتگرایی در اتحاد نظریات پراکنده از روش تحلیل محتوای کیفی پنهان، قیاسی و جهتدار در مطالعه یک نمونه هدفمند، نظری و در دسترس بهرهمند است. در بیانی نقادانه چه بسا الگوهای نظری و مضامین منطقی، راهبردنویسیهای ملی و سازمانی حاضر را پشتیبانی نمیکند. این مطالعه نقد و بررسی سیاستهای جمعیتی ایران از یک لنز سیستمی بوده که نتایج آن در قالب یک الگو ارائه شده است. این نتایج، خروجیِ بررسی میانرشتهای و همزمانِ بعد طبیعتگرا و ایجادی جمعیت (شناختی)، بعد توصیفی (تجویزی) کیفیسازی جمعیت، بعد توصیفیِ فناوریِ سبز تأمین نیازهای جمعیت، بعد توصیفی فرهنگ و بعد شناختی تعادل در مرگ و موالید میباشد که طرحی نظاممند از ابعاد راهنما برای سیاستگذاری در حوزه جمعیت است.