بررسی درستی عملکرد آزمايشگاه‌ها در اندازه‌گیری آفلاتوكسين‌ها در مواد غذایی

نویسندگان

1 استادیار گروه پژوهشی مواد غذایی، حلال و کشاورزی، پژوهشکده صنایع غذایی و فراورده‌های کشاورزی، پژوهشگاه استاندارد، کرج، ایران

2 مدير فني مرکز آزمون مهارت، پژوهشکده ارزیابی کیفیت و سامانه‌های مدیریت، پژوهشگاه استاندارد، کرج، ایران

3 مربی گروه پژوهشی فراورده های غذایی ، حلال و کشاورزی، پژوهشکده صنایع غذایی و فرآورده‌های کشاورزی ، پژوهشگاه استاندارد، کرج، ایران

doi
10.71876/jfh.2025.1192931
چکیده

درستی(دقت و صحت) عملکرد آزمایشگاه در اندازه‌گیری سموم مواد غذایی به‌ویژه آفلاتوکسین‌ها (با توجه به‌ اهمیت آن‌ها در سلامتی انسان)، اهمیت زیادی دارد. اجرای آزمون مهارت روشی معتبر برای ارزیابی درستی نتایج آزمايشگاه‌ها است، که توسط یک نهاد بی‌طرف انجام مي‌شود. لذا با هدف بررسي درستي عملكرد آزمايشگاه‌ها در اندازه‌گیری آفلاتوکسین‌ها، با استفاده از نمونه آرد ذرت، که به‌طور طبیعی به آفلاتوكسين‌های B 1 , B 2 , G 1 , G 2 آلوده بود، یک آزمون مهارت برای آزمایشگاه‌های فعال در سراسر کشور برگزار شد. نمونه‌های همگن و پایدار آرد ذرت آلوده به آفلاتوکسین‌ها به آزمایشگاه‌های متقاضی در سراسر کشور ارسال شد. مقدار آفلاتوكسين‌ها در نمونه (Av) و انحراف استاندارد آزمون مهارت (σ pt ) براساس نتایج آزمايشگاه‌های مشارکت‌کننده تعیین و برای ارزیابی درستی نتایج آزمايشگاه‌ها از آماره عملکرد Z استفاده شد. نتايج نشان داد براساس نمره Z، از بین 26 آزمایشگاه که در آزمون مشارکت کرده‌بودند، تعداد 22 آزمایشگاه (85 درصد) در اندازه‌گیری آفلاتوکسین B 1 عملکرد رضایت‌بخش داشته و نتایج آن‌ها قابل‌قبول بود و 4 آزمایشگاه عملکرد غیرقابل‌قبول داشته و نتایج آن‌ها غیرقابل‌اعتماد بود. برای آفلاتوکسین‌های B 2 و G 1 ، به ترتيب تعداد 23 (89 درصد) و 20 آزمایشگاه (77 درصد) عملکرد رضایت‌بخش داشتند. اين بررسي نشان داد که علیرغم وجود تجهیزات کافی در آزمایشگاه‌ها، یکی از مهم‌ترین نقاط ضعف آن‌ها عدم اشراف کافی آزمون‌‌کنندگان به نحوه اجرای صحیح روش اندازه‌گیری آفلاتوكسين‌ها است.