بهینه¬سازی غلظت ملاتونین و زمان نگهداری بر ویژگی¬های کیفی پسته بادامی با استفاده از روش سطح پاسخ

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

2 دانشجوی دکترای تخصصی، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

3 دانشیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

doi
10.71876/jfh.2025.1196626
چکیده

پسته تازه بسیار فساد­پذیر است و عمر ماندگاری محدودی دارد. در این تحقیق، پسته تازه رقم بادامی با استفاده از روش آماری سطح پاسخ در قالب طرح مرکب مرکزی تحت تیمار با ملاتونین (6/0-0 درصد) قرار گرفت و به مدت 40 روز در دمای محیط نگه‌داری شد. ضرایب تبیین بالا، ارزش p معنی­دار و عدم برازش غیرمعنی­دار برای پاسخ­های مورد بررسی نشان­دهنده برازش خوب مدل­ها بود. نتایج نشان داد که تیمار ملاتونین به‌طور مؤثری میزان افت وزنی را در پسته کاهش داد و سفتی مغز پسته را حفظ کرد. اگرچه میزان پوسیدگی میوه پسته با افزایش دوره انباری افزایش یافت ولی تیمار ملاتونین باعث کاهش این شاخص گردید. با افزایش ملاتونین، میزان  فنل کل مغز پسته افزایش یافت. افزايش فعالیت آنتي­اکسیداني وابسته به افزايش ترکیبات فنلي بود و اثر متقابل ملاتونین× زمان انباری اثر سینرژیستی بر میزان فعالیت آنتی­اکسیدان پسته داشت. تیمار ملاتونین فعالیت آنزیم­های آنتی­اکسیدانی کاتاز، سوپراکسید دیسموتاز و آسکوربات پراکسیداز را افزایش داد. با افزایش دوره انبارمانی میزان پراکسید و آلودگی میکروبی پسته افزایش یافت، اگرچه این افزایش تحت تأثیر ملاتونین کمتر بود ( p ˂0.05). کمترین میزان آنتی‌اکسیدان­های آنزیمی و غیر آنزیمی و بیشترین پوسیدگی، رشد باکتری و عدد پراکسید در تیمار 13 یا شاهد (ملاتونین: زمان 0: 40) ثبت شد. این نتایج تأثیر تیمار ملاتونین را بر حفظ ویژگی­های کیفی و افزایش انبارمانی پسته تأیید کرد. نمونه بهینه با 5/0 درصد ملاتونین و 22 روز انبارمانی و میزان مطلوبیت 57/0 معرفی شد. ازآنجاکه مقادیر تجربی به مقادیر پیش‌بینی‌شده نزدیک بودند ( p ˃0.05)، اعتبارسنجی مدل مورد تأیید قرار گرفت.