اثر حامل¬ ترکیبی مالتودکسترین-صمغ عربی در روش خشک¬کردن انجمادی بر فعالیت آنتی¬اکسیدانی پپتیدهای زیست فعال فانوس ماهی (Benthosema pterotum) و رهایش هسته در مدل شبیه¬سازی¬شده دستگاه گوارش

نویسندگان

1 دانش¬آموخته دکتری تخصصی، گروه فرآوری محصولات شیلاتی، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی¬ ارشد، گروه شیلات، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

3 استاد، گروه شیلات، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

4 کارشناس آزمایشگاه، پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران

doi
10.71876/jfh.2025.1211763
چکیده

با توجه به نگرانی­های ایجادشده پیرامون استفاده از آنتی­اکسیدان­های شیمیایی در فرمولاسیون مواد غذایی، تحقیقات پیرامون استفاده از ترکیبات طبیعی به‌عنوان جایگزین، توسعه‌یافته‌اند. استفاده از این ترکیبات در فرمولاسیون مواد غذایی و همچنین فرآورده­های دارویی مستلزم به‌کارگیری روش­هایی است که از ساختار آن­ها در شرایط سخت محیطی حفاظت و به رهایش تدریجی کمک کنند. پپتیدهای زیست فعال تولیدشده از آبزیان یکی از منابع آنتی­اکسیدانی با منشأ طبیعی هستند. در این تحقیق، ابتدا پپتیدهای زیست فعال حاصل از هیدرولیز آنزیمی فانوس ماهی با استفاده از روش خشک­کردن انجمادی و پوشش ترکیبی مالتودکسترین-صمغ عربی نانوریزپوشانی شدند. در مرحله بعد، فعالیت آنتی­اکسیدانی و پایداری این خصوصیت طی 60 روز نگهداری پپتیدهای آزاد و نانوکپسول‌های حامل در دمای یخچال ارزیابی شدند. مطابق نتایج، نانوریزپوشانی پپتیدهای زیست فعال با پوشش و روش مذکور، علاوه بر اینکه موجب افزایش فعالیت آنتی­اکسیدانی آن­ها شد (05/0> p )، بلکه به پایداری این خصوصیت طی نگهداری نانوکپسول‌های حامل در دمای 4 درجه سلسیوس کمک قابل‌توجهی کرد. همچنین افزایش غلظت پپتیدها و نانوکپسول‌های حامل از 100 به 200 میکروگرم بر میلی­لیتر، با افزایش قدرت مهار رادیکال­های ABTS (2,2-azino-bis-3-ethylbenzothiazoline-6-sulphonic acid) و هیدروکسیل (OH) همراه بود (05/0> p ). مطابق یافته­ها، میزان رهایش پپتیدها در محیط مشابه معده، به‌صورت قابل‌ملاحظه‌ای کمتر از محیط مشابه روده بود (05/0> p ). بر اساس نتایج، پپتیدهای تولیدشده قابلیت استفاده در فرمولاسیون مواد غذایی به‌عنوان یک ترکیب آنتی­اکسیدان را دارا هستند که این قابلیت با نانوکپسولاسیون بیشتر و پایدارتر می­شود. همچنین، روش خشک­کردن انجمادی با پوشش­ ترکیبی مالتودکسترین-صمغ عربی به‌منظور نانوکپسولاسیون می­تواند از پپتیدها در برابر شرایط اسیدی و آنزیمی محافظت کند.