حکم‌روایی خوب و حق‌الضرب در ایران

نویسندگان

1 استادیار، گروه اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه اقتصاد، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

doi
10.71574/jdem.2025.1200155
چکیده

برخورداری دولت از حق‌الضرب، علاوه بر اهميت داشتن از جنبه حاکمیتی، از حیث اقتصادی نیز براي دولت جایگاه ویژه‌ای ایجاد می‌کند. قدرتی که دولت به‌واسطه برخورداری از حق‌الضرب به دست می‌آورد، می‌تواند با استقلال بانک مرکزی و یا از طریق نهادهای اجتماعی بر مبناي حکمرانی خوب، مدیریت شود. این پژوهش، در قالب یک مدل خود رگرسیونی برداری ساختاری به بررسی رابطه بین حکمرانی خوب و حق‌الضرب در ایران در سالهای 1374 تا 1400پرداخته است. در اين مطالعه، رابطه معکوس بین بهبود شاخص حکمرانی خوب و حق‌الضرب با احتیاط مورد تأیید قرار گرفته است. همچنين، يافته‌ها نشان می‌دهد اثر شوک‌های حکمرانی خوب، به‌عنوان یک عامل نهادی بر حق‌الضرب، ماندگار بوده و تا پانزده فصل باقی می‌ماند. با بررسی تحليل واریانس، مشاهده شد بیشتر تغییرات حق‌الضرب توسط خود متغیر توضیح داده شده است. در بین متغیرهای توضیحی، رشد درآمدهای نفتی 15/6 درصد تغییرات را در اولین فصل توضیح داده که نشان‌دهنده سرعت اثر آن بر تصمیمات دولت است.