شناسایی و بررسی پیشرانهای موثر بر پیادهسازی استاندارد حسابداری درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان (استاندارد حسابداری 43)
نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 دانشیار، گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری،واحد تبریز،دانشگاه آزاد اسلامی،تبریز، ایران
4 استادیار، گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
5 دانشیار، گروه حسابداری، واحد تبریز، داشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
doi
10.71574/jdem.2026.1221402چکیده
استاندارد حسابداری شماره ۴۳، چارچوبی جامع برای شناسایی، اندازهگیری و افشای درآمد حاصل از قرارداد با مشتریان فراهم میکند. اجرای این استاندارد در ایران از ابتدای سال مالی ۱۴۰۴ الزامی شده و جایگزین چندین استاندارد پیشین گردیده است. با توجه به ماهیت اصولمحور و پیچیدگیهای مدل پنجمرحلهای آن، پیادهسازی موفق این استاندارد نیازمند شناخت دقیق ابعاد و عوامل مؤثر است. پژوهش حاضر با رویکرد آیندهپژوهی و استفاده از روش دلفی و تحلیل اثرات متقابل ساختاری (MICMAC) انجام شد. مشارکتکنندگان در تحقیق را 29 نفر از صاحبنظران حرفه حسابداری تشکیل میدادند که با استفاده از نمونهگیری هدفمند از نوع قضاوتی انتخاب شدند. در مرحله نخست ۴۷ پیشران در شش محیط نظارتی، سازمانی، فناوری، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی شناسایی و سپس خوشهبندی گردید. یافتهها نشان داد که شش پیشران کلیدی شامل هزینههای پیادهسازی مدل پنجمرحلهای و تخصیص قیمت معامله، سطح رقابت بازار و تأثیر بر قراردادهای پیچیده، تعهد مدیریت ارشد به اجرای دقیق استاندارد، افزایش شفافیت و مقایسهپذیری گزارشهای مالی با ادغام ملاحظات پایداری، دسترسی به منابع آموزشی استاندارد حسابداری 43 برای تحلیل تعهدات عملکردی و دسترسی به هوش مصنوعی برای تخمین قیمتهای فروش مستقل بیشترین تأثیرگذاری و تأثیرپذیری را دارند. این نتایج بیانگر آن است که اجرای استاندارد ۴۳ یک تغییر فنی صرف نبوده بلکه تحولی چندبعدی است که مستلزم همافزایی میان محیطهای اقتصادی، سازمانی، فناوری و اجتماعی است. بر این اساس، سیاستگذاران، نهادهای حرفهای و مدیران سازمانها باید با فراهمسازی زیرساختهای آموزشی و فناورانه، مدیریت هزینههای پیادهسازی و تقویت تعهد سازمانی، مسیر پذیرش و اجرای موفق این استاندارد را هموارسازند.
