فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از مباحثی که در بارة شروط ضمن عقد مطرح شده ،آن است که اگر به هر دلیلی شرط ضمن عقد باطل باشد، آیا این بطلان شرط در حکم صحت عقد تأثیر گذار است یا خیر؟از آنجا که متعاقدین ، خصوصاً مشروط له، در هنگام عقد، آن شرط را هم قصد نموده است و اگر بخواهیم حکم کنیم که شرط باطل و عقد صحیح است ، لازمه‌اش آن است که چیزی برخلاف ارادة متعاقدین محقق گردد، در حالی که اراده و قصد متعاقدین، رکن رکین عقد می‌باشد.دراینجا عده ای از فقهاء با لحاظ همین دلیل و برخی ادلة دیگر حکم به بطلان عقد نموده‌اند و عده ای هم اصل عقد را صحیح دانسته اما به منظور جبران خسارت مشروطُ له برای او حق خیار قائل شده‌اند. مادر گرد آوری این پژوهش از روش کتابخانه ای استفاده نموده وضمن بررسی هردو نظریه و ادلهٔ ارائه شده برای اثبات هریک از آن‌ها، با تحلیل متون فقهی و نوشته‌های حقوقی ،به این نتیجه رسیده‌ایم که در مواردی که دلیل شرعی معتبری برای حکم به بطلان عقد بخاطر فساد شرط در بین نباشد و نیز متعاقدین شرط مزبور را به عنوان رکن ویا قید تخلف ناپذیر عقد لحاظ ننموده باشندحکم به بطلان شرط فاسد و صحت اصل عقد قوی به نظر می رسدو این حکم سبب نمی‌گردد که چیزی بر خلاف مقصود متعاقدین محقق شود، آری بخشی از مقصود مشروطُ له برآورده نمی‌شود که آن هم با حق خیار قابل جبران است.