علل و انگیزه های حضور پر رنگ طلقاء در فتوح شام

نویسندگان
doi
چکیده

طلقاء به گروهی از قریش گفته می­شود که پس از فتح مکه در سال هشتم هجری، با پذیرش اسلام و با سیاست پیامبر مبنی­بر گذشت به جای انتقام، از اسارت و مجازات رهایی یافتند. ایشان پس از یک دوره کناره­گیری حاصل از پیشامدهای سیاسی، از سال یازدهم هجری با حضور پررنگ خود در فتوح شام سعی می­کردند با شیوه­های جنگی خود که آمیخته با روحیه جهادی بود، لیاقت و شایستگی خود را به خلفا و سایر مسلمانان نشان دهند. همچنین ایشان با برخورداری از پشتوانه شبکه تجاری خود و منافعی که از ورود کالاها به دریای مدیترانه و سواحل آن به­دست می­آوردند، توانستند همه شام را تصاحب نمایند. طلقاء از شام به­عنوان حلقه اتصالی بهره می­بردند که کالاهای بازرگانی را از دریای سرخ به­سوی مصر و سرزمین­های شمال مدیترانه و بالعکس منتقل می­کرد و از این راه به ثروت هنگفتی دست یافتند. در این هنگام بود که طلقاء برای حفظ و نگهداری سرزمین­های مفتوحه شام در برابر حملات امپراطوری روم، به فکر یادگیری نبردهای دریایی افتادند. خلفا به مسلمانان اجازه جنگ­های دریایی را ندادند اما در زمان خلافت عثمان بن عفـان و بـا اصـرار معاویة بن ابی ­ سفیان شرایط آشنایی مسلمانان با جنگ­های دریای فراهم شد و طلقا قدرتمند شدند و زمینه­های حضور تدریجی آنان در عرصه قدرت و دستگاه حکومت ایجاد گردید. دراین نوشتار به انگیزه­های ایشان در فتوح شام، تقویت تعامل با حکومت و مشارکت در حوزه سیاسی و تصدی امور نظامی، از دوران ابوبکر تا علی بن ابی­طالب پرداخته شده­است. سؤال اصلی آن است که طلقاء با چه شیوه­ها وانگیزه­هایی توانستند تا پایان خلافت عثمان، درفتح شام نقش­آفرینی کنند و در آن سرزمین ماندگار شوند. در نوشته حاضر با شیوه توصیفی و تحلیلی و  بهره­مندی از اسناد کتابخانه­ای، بیان شده­است که طلقـاء چگونـه با راضی نگه­داشتن خلفا در صدد تثبیت جایگاه خود درحکومت و تسلط بر تمام بلاد شام برآمدند و موفق به ایجاد حکومت ملوک­الطوایفی در آنجا شدند.