ماهیت و مفهوم غارت منابع طبیعی در مخاصمات مسلحانه از منظر حقوق بین‌الملل

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکدة حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران. ‏

2 دانشیار دانشکدة حقوق دانشگاه قم، قم، ایران‏

3 استادیار دانشکدة حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.22059/jplsq.2023.362502.3358
چکیده

پدیدة دیرآشنای غارت منابع طبیعی در مخاصمات مسلحانه، یکی از مخاطرات جدی کنونی برای محیط زیست و تهدیدی علیه صلح و امنیت در عرصة داخلی کشورها و سپهر بین‌المللی محسوب می‌شود. میان منابع طبیعی و مخاصمات مسلحانه از دیرباز وابستگی و ارتباط وثیقی وجود داشته است. این ارتباط دوسویه موجب شده است تا در طول مخاصمات، به منابع طبیعی آسیب‌های جبران‌ناپذیری وارد شود و نیز حیات انسان‌ها به مخاطره افتد. نوشتار حاضر با شیوه‌ای توصیفی-تحلیلی، درصدد برآمده تا به ترسیم چشم‌اندازی مطلوب در تبیین قلمرو مفهومی پدیدة غارت بپردازد و با ارزیابی مقررات حقوق بین‌الملل در این زمینه تلاش می‌کند تا الگوی مناسب را برای به حداقل رساندن خسارات ناشی از این پدیده بیابد. از این رهگذر، تلاش‌های اخیر کنوانسیون حقوق بین‌الملل در پرداختن به موضوع غارت در مواد پیش‌نویس حمایت از محیط زیست در مخاصمات مسلحانه در سال 2022 میلادی نیز مورد توجه و بررسی قرار گرفت. بررسی قواعد موجود مؤید این واقعیت است که با وجود کثرت مقررات حقوق بین‌الملل در این زمینه، اما این قواعد در عمل ناکافی می‌نماید و آنچنان‌که باید و شاید نتوانسته‌اند سازوکارهای حقوقی لازم برای مقابله با این پدیده را ارائه دهند.