ارائه مدل خط‌مشی‌گذاری فرهنگی تحول‌آفرین در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با رویکرد ترکیبی تحلیل مضمون و ISM-MICMAC

نویسندگان

1 گروه مدیریت دولتی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

2 گروه مدیریت دولتی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

3 گروه مدیریت دولتی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

4 گروه الهیات، معارف و فلسفه اسلامی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
https://doi.org/10.71837/jhce.2025.1220231
چکیده

هدف تحقیق تبیین الگوی خط‌مشی فرهنگی تحول‌آفرین در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. این پژوهش با هدف پاسخگویی به کاستی‌های موجود در الگوی سیاست‌گذاری فرهنگی فعلی و ضرورت همسویی با تحولات جهانی و نیازهای نخبگان فرهنگی، انجام شده است. روش پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی (کیفی–کمی) بوده است که امکان ترکیب عمق تحلیل کیفی با توانایی کمی در مدل‌سازی روابط پیچیده را فراهم آورد. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۲۱ نفر از خبرگان حوزه سیاست‌گذاری فرهنگی، اساتید دانشگاه و مدیران ارشد گردآوری و تحلیل مضمون سه‌سطحی (پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر) انجام شد. در بخش کمی، برای بررسی روابط علّی و سلسله‌مراتبی بین مؤلفه‌های استخراج‌شده از فاز کیفی، از مدل ساختاری تفسیری و نرم‌افزار میک مک استفاده گردید. این روش امکان تعیین دقیق میزان نفوذ و وابستگی متغیرها را فراهم آورد و نتایج در قالب سطوح سلسله‌مراتبی نمایش داده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد عوامل کلیدی مانند «تعامل نخبگان فرهنگی»، «نوآوری خط‌مشی‌گذاری» و «تاب‌آوری فرهنگی سازمانی» بیشترین اثرگذاری را بر سیستم کلی سیاست‌گذاری دارند. این نتایج مبنای طراحی الگوی مفهومی تحول فرهنگی در وزارت ارشاد است که بر اساس آن، پیشنهاداتی برای تغییر پارادایم سیاست‌گذاری ارائه می‌شود.