بهینهسازی تصمیمات استراتژیک سازمانها با استفاده از هوش مصنوعی با رویکرد فراترکیب
نویسندگان
1 گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 گروه مدیریت، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
doi
https://doi.org/10.71837/jhce.2026.1228155چکیده
زمینه و هدف: در محیطهای پیچیده و دادهمحور امروزی، تصمیمگیری استراتژیک مستلزم ترکیبی از تحلیل دادهها، قضاوت انسانی و بهرهگیری از فناوریهای هوشمند است. هوش مصنوعی بهعنوان ابزاری کلیدی نقش مهمی در ارتقای دقت، چابکی و کیفیت تصمیمات کلان سازمانی ایفا میکند. با وجود اهمیت روزافزون این حوزه، ادبیات پژوهش فاقد یک چارچوب جامع و تلفیقی است که ابعاد چندگانه نقش هوش مصنوعی در تصمیمسازی استراتژیک را تبیین کند. از این رو، هدف پژوهش حاضر بهینهسازی تصمیمات استراتژیک سازمانها از طریق هوش مصنوعی با توسعه یک مدل مفهومی یکپارچه مبتنی بر رویکرد فراترکیب است. روشها: این پژوهش از روش فراترکیب بهصورت نظاممند بهره گرفته و ۴۲۷ منبع علمی داخلی و خارجی منتشرشده میان سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ (۱۳۸۰ تا ۱۴۰۴) را بررسی کرده است. بر اساس معیارهای روششناختی و محتوایی، ۴۴ مطالعه برای تحلیل نهایی انتخاب شدند و با استفاده از الگوی هفتمرحلهای سندلوسکی و باروسو (۲۰۰۷) مورد بررسی قرار گرفتند. بهمنظور اعتبارسنجی یافتهها، مطالعه دلفی با مشارکت ۳۵ خبره دانشگاهی و سازمانی انجام شد و میزان اجماع از طریق ضریب کندال بررسی شد که در همه ابعاد بیش از ۰.۷ بوده و بیانگر توافق بالای متخصصان است. یافتهها: نتایج نشان داد که بهینهسازی تصمیمگیری استراتژیک از طریق هوش مصنوعی در قالب پنج مقوله اصلی قابل تبیین است: توانمندیهای تحلیلی و دادهمحور، هوشمندی استراتژیک و تطبیقی، فناوریهای تصمیمیار مبتنی بر هوش مصنوعی، فرهنگ و ساختار سازمانی، و مدیریت تغییر و نوآوری.
