ارائه الگوی فرایندیِ ارتقای انگیزش کارکنان با استفاده از روش مدل‌یابی ساختاری تفسیری

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مدیریت تولید و عملیات، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 کارشناسی ارشد مدیریت کسب‌وکار، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 استادیار، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

4 کارشناسی ارشد مدیریت تکنولوژی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران

5 استادیار گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.22034/obs.2024.715623
چکیده

انگیزش کارکنان و توجه عوامل اثرگذار و اثرپذیر از آن، از دیرپاترین مسائل سازمانی در حوزه مدیریت رفتار سازمانی است که همواره توجهات و تلاش‌های فکری و عملی بسیاری را در دانش و عمل مدیریت به خود جلب کرده است. در امتداد این تلاش‌های فکری و عملی، این پژوهش با هدف بهبود انگیزش کارکنان ازطریق ارائه الگوی ساختاری- تفسیری انگیزش در شرکت توزیع برق ایلام انجام شده است. در این پژوهش نخست با بهره‌گیری از مدل جاذبه و دافعه اوِرت لی، جذابیت‌ها و دافعه‌های زندگی کاری تأثیرگذار بر انگیزش کارکنان ازطریق انجام تعداد 17 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با مدیران و کارکنان شرکت صورت گرفت و داده‌های کیفی مصاحبه با روش تحلیل مضمون، تجزیه‌وتحلیل شد. درادامه و با محوریت 25 راهکار شناسایی‌شده برای ارتقای انگیزش کارکنان، الگوی فرایندیِ انگیزه‌بخشی و مراحل و گام‌های آن با استفاده از روش مدل‌یابی ساختاری تفسیری (ISM) ارائه شد. براساس یافته‌های پژوهش، جاذبه‌ها و دافعه‌های 5 مضمون اصلی درقالب تعاملات افراد (روابط کارکنان با مدیر و کارکنان با کارکنان)، محیط سازمانی (جو درون‌سازمانی و برون‌سازمانی)، ساختار سازمانی، نظام‌های سازمانی (جبران خدمات، آموزش و توسعه، نظام شغلی و...)، و فرهنگ سازمانی استخراج شد. سپس راهکارهای مذکور با استفاده از روش مدل‌یابی ساختاری تفسیری و براساس رابطه تقدم و تأخر، سطح‌بندی شدند. یافته‌ها نشان داد که برای ارتقای انگیزش کارکنان، لازم است اقداماتی نظیر برنامه‌ریزی راهبردی، بازطراحی مشاغل، بازطراحی فرایندها، بازطراحی ساختار سازمانی و تدوین بیانیه ارزش سازمان بیش از سایر مؤلفه‌ها مورد توجه قرار گیرد.