الگوی تصمیمگیری مالی اسلامی در حکمرانی اقتصادی: یک تحلیل کیفی
نویسندگان
1 گروه مهندسی مالی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 گروه مدیریت بازرگانی، واحدرشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
3 گروه مهندسی مالی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
doi
چکیده
در شرایط پیچیده و ناپایدار اقتصادی امروز، ضرورت توسعه الگوهای تصمیمگیری مالی مبتنی بر مبانی اخلاقی و حکمرانی دینی بیش از پیش احساس میشود. این پژوهش با هدف ارائه چارچوبی بومی برای تصمیمگیری مالی اسلامی، بر اساس منظومۀ فکری رهبر معظم انقلاب اسلامی در دوره زمانی ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۴ انجام شده است. دادههای پژوهش شامل بیانات ایشان در دیدارهای رمضانی هیئت دولت، سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی، سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی، بیانیه گام دوم انقلاب و دیدارهای ایشان با فعالان اقتصادی و دانشجویان است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل محتوای جهتدار انجام شد و مفاهیم کلیدی استخراجشده در سه لایۀ معنوی–اخلاقی، سیاستگذاری مالی و اجرایی–ساختاری ، طبقهبندی گردیده است. یافتهها نشان میدهد که منظومۀ فکری رهبر انقلاب بر خودسازی و مهار هوای نفس، تقوا، عدالت در پرداختها، مسئولیتپذیری در مصرف بیتالمال، مردمیسازی اقتصاد، شفافیت مالی و مبارزه با فساد تأکید دارد. مدل سهلایهای بهدستآمده از این تحقیق، چارچوبی بومی برای حکمرانی مالی عدالتمحور ارائه میدهد و با تلفیق آموزههای اسلامی و مفاهیم معاصر مدیریت مالی، ظرفیت ارتقای شفافیت، اعتماد عمومی و پایداری اقتصادی را فراهم میسازد. کاربرد این مدل در حوزه سیاستگذاری مالی و آموزش مدیران اقتصادی است. همچنین میتواند به عنوان راهنمایی برای اصلاح سازوکارهای نظارت و تصمیمگیری مالی در نهادهای اجرایی کشور به کار رود. این پژوهش نخستین مدل مفهومی مبتنی بر منظومۀ فکری رهبر انقلاب در حوزه تصمیمگیری مالی اسلامی است.
