توسعه یک روش هندسی جدید به منظور برآورد نرخ لغزش گسل های زاگرس با استفاده از بردارهای سرعت شبکه ژئودینامیک
نویسندگان
1 دانشیار، گروه ژئودزی، دانشکده فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار، دپارتمان اکتشافات معدنی، دانشکده مهندسی معدن، دانشکده فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانش آموخته مهندسی نقشه برداری-ژئودزی، دانشکده مهندسی نقشه برداری و اطلاعات مکانی، دانشکده فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22131/sepehr.2019.36606چکیده
این پژوهش روشی هندسی را برای محاسبه نرخ لغزش گسلهای زاگرس ارائه میدهد. در این روش هر گسل را به صورت مجموعه پیوستهای از قطعات گسلی در نظر میگیریم که موقعیت سطحی آنها معلوم است. اولین مسئله در انجام این محاسبات تعیین وضعیت صفحات گسلی موجود در لایه لرزهزای زاگرس است. این کار را با استفاده از موقعیت کانونی زمین لرزههای رخ داده در اطراف قطعه گسلی انجام میدهیم. با محاسبه ضرایب صفحات گسلی، میتوان آزیموت امتداد صفحات را نسبت به شمال نجومی به دست آورد. تنوع در مکانیزمهای حرکتی گسلهای منطقه، شکستگیها با راستاهای متفاوتی را بر روی سطح زمین ایجاد میکند که از اختلاف بین راستای گسل و راستای شکستگی سطحی و نوع حرکت گسل (شیبلغز و امتدادلغز) زاویه لغزش گسل را به دست میآوریم. در ادامه و به منظور محاسبه نرخ لغزش هر گسل، پوسته زاگرس را به صورت جسم یکپارچهای در نظر میگیریم که در اثر اعمال تنش به صورت یکنواخت تغییرشکل میدهد. به کمک این فرض بردارهای سرعت شبکه را بر روی سطح گسلها تصویر کرده و با استفاده از بردار جهت لغزش، نرخ لغزش گسل را محاسبه میکنیم. نرخ لغزش به دست آمده پارامتری است که برای هر قطعه گسلی به صورت جداگانه محاسبه میشود. با در نظر گرفتن اثر خطاهای سیستماتیک در موقعیت کانونی زمین لرزهها، نرخهای لغزش به دست آمده برای قطعات گسلی همواره دارای خطا هستند. لذا به منظور کاهش اثر خطا،برای هر گسل یک نرخ لغزش میانگین تعریف میکنیم. بردارهای سرعت مورد استفاده در این تحقیق، بردارهای سرعت ایستگاههای دائمی شبکه ژئودینامیک زاگرس هستند که توسط سازمان نقشهبرداری کشور تهیه شدهاند. موقعیتهای کانونی زمینلرزهها نیز توسط پژوهشگاه بینالمللی مهندسی زلزله و زلزلهشناسی منتشر میشوند.نتایج به دست آمده از این روش نشان میدهند مناطقی که گسلهای آنها نرخ لغزش بالایی دارند، از تراکم زمینلرزه بالایی نیز برخوردارند.
