بررسی دامنه و بستر ورود حکمرانی در ایران به نهاد خانواده مبتنی بر مفاهیم موجود در قانون اساسی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکدۀ حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری حکمرانی، دانشکدۀ حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jplsq.2025.375977.3528
چکیده

در حالی‏ که امروزه مداخلۀ دولت ‏های مدرن در شئون مختلف حاکمیت و شهروندان ضروری به ‏نظر می‏رسد، این مسئله که دولت از منظر حاکمیتی چه حدود و اختیاراتی برای اعمال سیاست دارد محل تأمل و اختلاف است. در حوزۀ خانواده، حدود دخالت دولت، سلبی یا ایجابی بودن آن حائز اهمیت است. در مورد حکومت اسلامی و در چارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، دو مفهوم «ولایت» و «امامت» با خاستگاه مشترک «پیروی و اطاعت کردن» در کنار مفهوم حاکمیت وجود دارد. این مقاله به بررسی این مسئله خواهد پرداخت که در قانون اساسی، حوزه ‏های مختلفی که به دولت اسلامی اذن ورود در مسئله خانواده را داده است، ذیل کدام‏یک از عناوین ولایت، امامت و حاکمیت بوده است و هریک از این رویکردها در مواجهه با مسائل خانواده و حل چالش‏ های آن چه ابزاری در اختیار سیاست گذاران قرار خواهد داد. در نهایت روشن می‏ شود که مبتنی بر مواجهۀ سیاستگذاران با مسائل حوزۀ خانواده از رویکردهای مختلف میدان امامت، ولایت و حاکمیت، راه‏ حل‏ های پیشنهادی برای حل مشکلات و پدیده‏ های نوظهور عرصۀ خانواده، مسیرهای حل مسئله متفاوتی را پیش گرفته که گاها تشتت آرا را نیز در پی داشته است.