تبیین رابطه چرخشی بین کالاهای استراتژیک و بازارهای مالی اسلامی در ایران (رویکرد تغییر رژیم آرچ - مارکوف سوئیچینگ)

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری اقتصاد، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه اقتصاد، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

4 استادیار گروه اقتصاد، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
https://doi.org/10.82335/jfksa.2025.1188417
چکیده

در این مطالعه به دنبال تبیین رابطه چرخشی بین کالاهای استراتژیک و بازارهای مالی اسلامی در ایران در رژیم‏های رکود و رونق هستیم. برای این منظور با استفاده از مدل چرخشی و تغییر رژیم آرچ - مارکوف سوئیچینگ اثر متغیرهای مطالعه طی بازه زمانی 1370 تا سال 1400 مورد بررسی واقع می‌گردد. براساس نتایج حاصل از تخمین مدل، با افزایش نوسانات ارزی و نوسانات قیمت در بازار بازار طلا و شوک‌های منفی پولی، تسهیلات اعطایی بانکها در قالب عقود اسلامی به بخش خصوصی کاهش می ‎ یابد. به ‎ طور کلی، نوسانات و شوک‌های منفی، ریسک پروژه ‎ های سرمایه ‎ گذاری را افزایش می ‎ دهد و به کاهش سرمایه ‎ گذاری منجر می ‎ شود؛ به ‎ ویژه در وضعیت تورمی که ارزش پول کاهش می­یابد، نرخ ‎ های بهرۀ اسمی برای پس ‎ انداز و ذخایر پایین است. در این حالت، سرمایه ‎ گذاری برای ارز، املاک، طلا و...، نرخ بهره بیشتری را در مقایسه با حفظ ذخایر در سیستم بانکی فراهم می ‎ کند. این امر، کاهش تمایل به پس ‎ انداز را موجب می ‎ شود و وجوه در دسترس برای سرمایه ‎ گذاری در سیستم بانکی را کاهش می ‎ دهد و در نتیجه تسهیلات اعطایی بانکها در قالب عقود اسلامی به بخش خصوصی کاهش می ‎ یابد.