بررسی اثر فشار بازار ارز و بحرانهای مالی بر ادوار تجاری کشور با تاکید بر انحراف نرخ ارز از مسیر تعادلی بلند مدت

نویسندگان

1 گروه اقتصاد ، واحد فیروزکوه ، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزکوه ، ایران (نویسنده مسئول)

2 گروه اقتصاد ، واحد فیروزکوه ، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزکوه ، ایران

3 دانشجو دکتری اقتصاد اسلامی، واحد فیروزکوه ، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزکوه ، ایران

doi
https://doi.org/10.82335/jfksa.2025.1125748
چکیده

در این مطالعه بدنبال بررسی اثر فشار بازار ارز و بحرانهای مالی بر ادوار تجاری کشور با تاکید بر انحراف نرخ ارز از مسیر تعادلی بلند مدت می‌باشیم. برای این منظور با استفاده از مدل چرخشی و تغییر رژیم مارکوف سوئیچینگ اثر متغیرهای مطالعه طی بازه زمانی 1373 تا سال 1401 مورد بررسی واقع می‌گردد. روش پژوهش حاضر از منظر هدف کاربردی می باشد و از منظر ماهیت تحلیلی توصیفی است و از منظر گردآوری داده های آماری تحقیق پس رویدادی می باشد. نتایج تخمین مدل مارکوف نشان می‌دهد؛ شاخص مداخله بانک مرکزی(فشار بازار ارز)، انحرافات نرخ ارز از مسیر بلند مدت، اثر تحریم و نرخ تورم، تاثیر مثبت بر شکاف تولید دارند و متغیر نرخ رشد درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت منجر به کاهش شکاف تولید می‌شود. دلیل این اثرات را در طول این سال‌ها باید از جانب مداخله بانک مرکزی و فشار بازار ارز بر اقتصاد کشور مورد تحلیل قرار داد. بدین ترتیب که هر چه رشد نرخ ارز بیشتر شده است، سیاست گذاران تلاش نموده اند که با عکس العمل بیشتر به آن، رشد نرخ ارز را کنترل نموده و از افزایش آن جلوگیری نمایند. این در حالی است که واکنش به انحرافات نرخ ارز کاهش می یابد. بنابراین شرایطی که نرخ ارز رشد بالاتری را تجربه می کند، سیاست گذاران بیشتر به دنبال کنترل نرخ ارز می باشند و کمتر به انحرافات آن توجه می نمایند.