نقش مجادلات کلامی معاصر در بازنمایی سیمای حضرت خدیجه(س)
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.30495/jhcin.2022.20551چکیده
اگر چه در گزارشهای موجود درباره خدیجه(س) روایات اختلافی کمتری نسبت به دیگر شخصیتهای برجسته صدر اسلام به چشم میخورد، اما تأثیر گرایش های فکری، مذهبی و تحولات فرهنگی، اجتماعی، سیاسی دوران حیات مؤلفان بر بازنمایی این شخصیت بیتأثیر نبوده است و شماری از نویسندگان فریقین گاه دیدگاه های متفاوت و قابل نقدی درباره ایشان مطرح کرده اند. مقاله حاضر، در صدد بررسی این دیدگاه ها مخصوصا آراء نویسنده فقید لبنانی، جعفر مرتضی عاملی در خصوص خدیجه(س) است. در این میان به تأثیر حضور عایشه نه تنها به عنوان همسر پیامبر، بلکه دختر نخستین خلیفه پس از ایشان و جایگاه رفیع وی در میان برخی فرق نیز توجه شدهاست. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که مؤلفه های کلامی نویسندگان شیعی و رقابت های آنان با اهل سنت گاه موجب شدهاست تا آنها درباره سن خدیجه(س)، همسران پیشین و فرزندانش، نظرات شاذّی ارائه کنند. در باور آنها کم نشان دادن سن خدیجه(س) و دوشیزه بودن وی هنگام ازدواج با رسول خدا(ص)، ایشان را در جایگاهی رفیع تر از عایشه _که در مقام مفاخره با دیگر همسران پیامبر بر این دو موضوع تأکید می ورزید_ می نشاند.