فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: خلاقیت و عوامل موثر بر آن از مهم‌ترین مسائلی است که نیاز است تا محققان، برنامه‌ریزان و همه دست‌اندرکاران آموزشی به آن توجه ویژه‌ای داشته باشند. یکی از اساسی‌ترین و مهم‌ترین هدف در این بخش، یادگیری و روش‌هایی جهت افزایش یادگیری دانش‌آموزان است. يادگيری خلاقيت، يکی از شيوه‌های نوين يادگيری است که توانسته است سطح دانايی و دانش را در جامعه بالا ببرد و جامعه‌ای که در آن گردش امور مبتنی بر دست آوردها، اطلاعات و شاخص‌های علمی باشد، جامعۀ دانش‌محور است که نمود آن در خيلی از جوامع امروزی آشکار است.در واقع می‌توان از خلاقیت به مثابۀ عاملی کلیدی در ابعاد مختلف زندگی اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و بالأخص تحصیلی افراد نام برد. چرا که به اعتقاد تورنس (1989)، انسان برای بقا و تداوم حیات سازمان‌ها در آینده، نیازمند بسط قدرت خلاق در کودکان امروز است. مطابق نظریات یادگیری اجتماعی می‌توان گفت که نگرش خلاق دانش‌آموزان یک یادگیری است که بر اثر  تعامل معلم و دانش‌آموز به تدریج ایجاد می‌شود خلاقیت یک سازه یا یک پدیده واحد نیست بلکه یک مفهوم در قالب برچسب علمی است که برای اقدامات یا اعمال گوناگون و متنوع انسان، به کار مي‌رود که مي‌تواند منجر به نتایج جدید و یا ارزشمند شود. امروزه در مدارس و همه مراکز آموزش عالي، توجه به خلاقیت، نوآوری و تربیت افراد خلاق در سرلوحه برنامه‌های آموزشی و درسی قرار گرفته است بنابراین هدف از پژوهش حاضر مدل‌یابی معادلات ساختاری خلاقیت براساس رابطۀ امن معلم و دانش‌آموز با میانجیگری صفات شخصیتی بود. روش‌ها‌: پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی، همخوانی و پیش‌بینی است و از نوع مدل‌سازی معادلات ساختاری می‌باشد. جامعۀ آماری این پژوهش را کلیۀ دانش‌آموزان 9-12 سال مشغول به تحصیل در سال 1402 منطقۀ 4 شهر تهران را تشکیل دادند. روش نمونه‌گیری در این پژوهش به صورت خوشه‌ای بود. برای انتخاب حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده گردید که با استفاده از این فرمول 400 نفر و با احتمال ریزش 432 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. بعد از انتخاب نمونه، ابزارهای خلاقیت عابدی، رابطۀ معلم- دانش‌آموز موری و زوواک (2011) و پرسشنامۀ پنج عاملی شخصیت نئو(فرم کوتاه) کاستا و مک‌کری (1992) در بین آنان اجرا گردید. جهت پاسخ دادن به فرضیه‌های پژوهشی از آزمون‌های آماری ضریب همبستگی، رگرسیون و جهت بررسی برازش داده‌ها با مدل مفهومی از روش آماری معادلات ساختاری استفاده شد. جهت تحلیل داده‌ها از نرم افزارهای spss26 و 24AMOS استفاده شد. یافته‌ها: با توجه به نتایج می‌توان دریافت که میان متغیرهای مدل فرضیه‌ای پژوهش همبستگی معناداری در سطوح اطمینان 99 درصد (01/0>P) و 95 درصد (05/0>P) برقرار است و می‌توان از مدل معادلات ساختاری استفاده نمود. قبل از تحلیل داده‌های مربوط به فرضیه‌ها، برای اطمینان از این‌که داده‌های این پژوهش مفروضه‌های زیربنایی مدل معادلات ساختاری را برآورد می‌کنند، به بررسی آن‌ها پرداخته شد. بدین منظور پنج مفروضه معادلات ساختاری شامل، داده‌های گمشده، بررسی داده‌های پرت تک متغیری و چندمتغیری، نرمال بودن تک متغیری، نرمال بودن چندمتغیری و هم‌خطی چندگانه مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که خلاقیت بر اساس رابطۀ امن معلم و دانش‌آموز با میانجی‌گری صفات شخصیتی قابل پیش‌بینی است. در تببین یافته‌های پژوهش می‌توان گفت که معلمان به دلیل استفاده از روش‌های جدید تدریس و تعامل امن و سازنده با دانش‌آموز، بیشتر از سبک‌های تعاملی استفاده می‌کنند. از این رو با افزایش میزان رابطۀ امن معلم و دانش‌آموز، خلاقیت افزایش می‌یابد و معلمانی که تعامل مناسب دارند بهتر می‌توانند دانش‌آموزان را در فعالیت‌های خلاق سهیم سازند. در میان عوامل متعدد، رابطۀ امن معلم و دانش‌آموز در پرورش خلاقیت دانش‌آموزان بسیار مهم است. اثر تعامل معلم در کلاس درس از دو جنبه قابل بررسی است: رابطه عاطفی با دانش‌آموز و رابطۀ آموزشی و یادگیری. ایجاد شرایط مناسب برای خلاقیت مستلزم آن است که معلم جوی صمیمانه و مطمئن در کلاس درس ایجاد کند. به طوری که دانش‌آموز بتواند با احساس امنیت عقاید و نظرات خود را ابزار دارد. نتایج تحقیقات انجام‌شده، بیانگر آن است که معلمانی که تعامل مناسبی با دانش‌آموزان دارند؛ شاگردان خلاق‌تری پرورش می‌دهند. همچنین معلمانی که از شخصیتی گرم، صمیمی و پذیرنده برخوردارند، امکان افزایش خلاقیت را فراهم می‌آورند. بنابراین با توجه به تأثیر معنادار رابطۀ امن معلم و دانش‌آموز بر خلاقیت و صفات شخصیتی دانش‌آموزان، پیشنهاد می‌شود برنامۀ آموزش شناختی ارتقای خلاقیت، به عنوان بخشی از برنامه‌های ضمن خدمت مشاوران مدارس قرار گیرد، تا بتواند با بهره‌گیری از آن، سطح انگیزش دانش‌آموزان را ارتقاء داده و درگیری تحصیلی در آنان افزایش یابد.