ابوذر از مبارزِ اشتراکی تا انقلابیِ مسلمان: تاریخ انگارهها در نیمه نخست سده 14ش/20م
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران
2 دانشیار گروه الهیات، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.
doi
10.30495/jhcin.2023.23240چکیده
مسلمانان ابوذر غِفاری را در شمار اصحاب برجسته و راویان حدیث پیامبر(ص) میدانند. ازهمینرو در طول تاریخ روایات پرشماری را به وساطت او نقل، و آثاری درباره زندگیش تألیف کرده بودند. بااینحال، در نیمه نخست سده 14ش شمار آثار تألیفشده درباره ابوذر و محتوای آنها دچار تحول کلان شد. مؤلفان آثار درباره ابوذر در سده 14ش کوشیدند ابوذر را سوسیالیستی برجسته یا نخستین سوسیالیستِ تاریخ معرفی کنند یا خواستند با چنین رویکردی مخالفت ورزند و بر ضد این دیدگاه استدلال نمایند. در این مطالعه بناست با کاربست روش تحلیل محتوا همچون یک روش تحقیق کیفی و بهرهجویی از تکنیک تفسیر پیامها و خوانش دقیق آنها تحول نگرشها به ابوذر در این دوره آنسانکه از منابع فارسی، عربی و اردو قابلدرک است بازشناخته شود. بناست زمینههای سوسیالیستانگاری ابوذر، سیر تحول آراء دراینباره، مباحثات مرتبط با این نگرشها و پیامدهای نظری آن مباحثات، و انگارههایی که در این دوره تاریخی از ابوذر در ذهن مسلمانان شکل گرفت مطالعه، و از این فرضیه دفاع شود که مجموع مجادلات نظری میان فرقههای مختلف اسلامی و گرایندگان به جنبشهای چپگرایانه سبب شد که از ابوذر تصویر یک انقلابی با ایدئولوژی اسلامی به معنای مدرن آن شکل گیرد.
