کمّی‌سازی و تعیین پارامترها و دامنه‌های پاسخ به دمای بذر و گیاهچه گیاه آزی‌وش با استفاده از مدل‌های رگرسیون غیرخطی

نویسندگان
doi
10.22059/jci.2015.54799
چکیده

آزی‌وش ( Corchorus olitoriu s L . ) یک گیاه دارویی باارزش به‌شمار می‌رود که اولین بار در ایران در سال 1392 کشت و تولید شد. در این مطالعه، واکنش جوانه‌زنی این گیاه نسبت به دما (10، 15، 20، 25، 30، 35، 40، 45 و 50 درجۀ سانتی‌گراد) در آزمایشگاه بذر دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان در سال 1390 بررسی شد. اثر دما بر حداکثر درصد جوانه‌زنی (MGP)، سرعت جوانه‌زنی (R 50 )، یکنواختی جوانه‌زنی (GU)، زمان تا رسیدن به 10 (D 10 )، 50 (D 50 ) و 90 (D 90 ) درصد حداکثر جوانه‌زنی، درصد گیاهچۀ نرمال (NS%) و طول گیاهچه (LS) در سطح 1 درصد معنادار بود. همچنین واکنش جوانه‌زنی به دما تا رسیدن به 10، 50 و 90 درصد حداکثر جوانه‌زنی با استفاده از سه مدل رگرسیون غیر‌خطی (مدل‌های دو‌تکه‌ای، دندان‌مانند و بتا) ارزیابی شد و مدل بتا، مدل برتر تعیین شد. دماهای کاردینال در 50 درصد حداکثر جوانه‌زنی شامل دمای پایۀ 18/10 درجۀ سانتی‌گراد، دمای بهینۀ 31/37 درجۀ سانتی‌گراد، دمای سقف 50 درجۀ سانتی‌گراد و زمان بیولوژیک 56/13 ساعت بود. نتایج مدل بتا در برازش طول گیاهچه و درصد گیاهچۀ نرمال نشان داد ظهور گیاهچه در دامنۀ دمایی 11 تا 44 درجۀ سانتی‌گراد، بیشترین طول گیاهچه در دمای 34/35 درجۀ سانتی‌گراد و بیشترین درصد گیاهچه‌های نرمال در دمای 31 درجۀ سانتی‌گراد اتفاق افتاده است.