فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جنبش مزدک در دوره خسرو انوشیروان یکی از مهم‌ترین پدیده‌های اجتماعی و سیاسی در تاریخ پسین-باستانِ ایران بود که بعدها در سنت¬های تاریخ‌نگاری دوران¬های بعدی به صورت¬های گوناگون بازخوانی و بازنمایی شد. در دوره پهلوی گونه¬ای روایت رسمی حول محور این رخداد تاریخی شکل گرفت که می¬توان آن را به‌مثابه نوعی خوانش معطوف به ایدئولوژیِ رسمی این دوره قلمداد کرد. پرسش این است که مزدک در تاریخ‌نگاری رسمی دوره پهلوی چگونه روایت شد و چرا این روایت رسمی در سنخیت با گفتمان رسمی این دوره قرار گرفت؟ بنابر یافته¬های این پژوهش جنبش مزدک در تاریخ‌نگاری رسمی دوره پهلوی خصلت-هایی ویژه و دلالت¬های معناییِ خاصی داشت که خادمِ گفتمانِ ایدئولوژیکیِ این دوره حول محور مؤلفه‌هایی همچون تاریخ‌گرایی شاه¬محور، تمرکزگرایی اجتماعی و سرزمینی و نیز نقدِ هرگونه شورش و اعتراض در تقابل با ساختِ سیاسی بود. در تقابل با این گفتمانِ رسمی، خوانش مورخان و محققان چپ مارکسیستی روایتی خلافِ این عرضه کرد که این قرائت رسمی درباره مزدک را به چالش کشید.