بازتاب تاریخ‌نگری اسطوره¬ای-ملی ایران در تاریخ بلعمی

نویسندگان

1 دانش‏آموخته دانشگاه تربیت مدرس

doi
https://doi.org/10.71871/jhcin.2025.1202132
چکیده

این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش بوده که بلعمی در تاریخ‌نامه از ساختار روایی - اسطوره¬ای چه بهره¬ای برده است؟ مدعای مقاله این است که بلعمی در پس این تاریخ¬نگاری روایی - اسطوره¬ای، به دنبال اهداف ثانویه‌ای از جمله برخی اهداف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بوده است. در این پژوهش که با رویکرد توصیفی – تحلیلی نگاشته شده، افزون بر ساختارهای سطحی معنادار (روایت تاریخی)، ساختارهای عمق متن (روایات اساطیری - ادبی) تاریخ بلعمی بررسی شد و سایه¬های اساطیری در تاریخ¬نگاری بلعمی هویدا گردیده است. کاربرد اسطوره¬ها در تاریخ¬نگاری بلعمی نمود تاریخ¬نگری او به‌عنوان یکی از نخبگان جامعۀ ایران پس از اسلام بود. این نگرش که اسطوره‌ها یادآور گذشته باشکوه تاریخی و عامل وحدت‌بخش میان اعضای جامعه و یکی از راهکارهای برساختن هویت فردی و جمعی هستند را می‌توان در تاریخ بلعمی بازشناسی کرد. درواقع تاریخ‌نامه بلعمی با بازنمایی تاریخی– اسطوره¬ای از گذشته ایران باشکوه، از وقایع‌نامه فراتر رفته و به تاریخ¬نامه‌ای ملّی تبدیل شده است.