فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تأسیس حکومت صفاریان را می‌توان نقطه‌ای بنیادین در تاریخ سیاسی و اقتصادی ایران پس از اسلام دانست. این مقاله با استناد به منابع تاریخی و جغرافیایی، به بررسی نقش و جایگاه اقتصادی منطقه سیستان در دوره حکومت صفاریان می‌پردازد. در این دوره، سیستان از موقعیت اقتصادی و تجاری برجسته‌ای برخوردار بود؛ به گونه‌ای که فعالیت‌های تجارتی از اهمیت بالاتری نسبت به بخش کشاورزی برخوردار بود. حکومت صفاریان با استقلال نسبی از خلفای عباسی و عدم ارسال مالیات و خراج به بغداد توانست از منابع داخلی و منطقه‌ای استفاده کند و منابع مالی خود را تقویت کند. غنائم جنگی، حقوق گمرکی، صادرات محصولات کشاورزی و صنایع دستی و واردات کالاهای گرانبها از هند و سند منابع عمده‌ای از درآمد حکومت محلی به شمار می‌رفتند. این منابع مالی به کارگیری‌های عمرانی، نظامی و اجتماعی متعددی داشتند که از جمله می‌توان به تعمیر و ساخت کاروانسراها، پل‌ها، بند هیرمند، مساجد و بازارها  اشاره کرد. شهر زرنج  به عنوان مرکز اصلی تجارت نقش محوری در ورود و خروج کالاهای تجاری داشت. این شهر با داشتن بازارهای پُررونق و دارالضرب فعال، مرکز توزیع کالاهای وارداتی از هند و سند  و صادراتی از محصولات کشاورزی و صنایع دستی بود. بست  نیز به عنوان دروازه ورودی از سمت هند یکی از مهم‌ترین نقاط عبوری کاروان‌های تجاری محسوب می‌شد و راه‌های آبی و خشکی  این شهر، تسهیلات زیادی را برای حمل و نقل فراهم کرده بود. سیاست‌های اصلاحی یعقوب لیث و عمرولیث از جمله عدالت در تقسیم آب، مدیریت منابع طبیعی و تقویت امنیت  موجب ثبات اقتصادی و اجتماعی در سیستان شد.