فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف واکاوی تطور اندیشه سیاسی عبدالغفارخان(1308-1404/1890-1988)، از هند مستقل و متحد تا آرمان پشتونستان، به تحلیل عوامل اجتماعی، سیاسی و فکری مؤثر بر این تحول می‌پردازد. سوال اصلی پژوهش حاضر این است که آیا طرح ایجاد پشتونستان بازتاب آرمان دیرین جدایی‌طلبانه عبدالغفارخان بوده یا پاسخی به شرایط  سیاسی هند در آستانه تجزیه؟ مطالعه حاضر با اتخاذ روش تاریخی و شیوه توصیفی- تحلیلی با تأکید بر فهم تدریجی تحولات، داده‌های تاریخی متعددی شامل زمانه و زندگی، فعالیت‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی عبدالغفارخان را با استناد به منابع اولیه و پژوهش‌های مرتبط بررسی کرده ‌است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که عبدالغفارخان در مرحله نخست، بر اصلاحات درونی جامعه پشتون در چارچوب هند واحد، متمرکز بوده و توانمندسازی و تقویت هویت جمعی پشتون‌ها را در دل هندی متحد دنبال می‌کرده است. با این حال، تحولات سیاسی دهه ۱۹۴۰ به‌ویژه محدودیت‌های ایجاد شده برای پشتون‌ها در فرآیند تصمیم‌گیری‌های سیاسی در آستانه تجزیه هند، موجب تغییر اندیشه سیاسی عبدالغفارخان گردید. بدین‌ترتیب، این تغییر نگاه را باید واکنشی راهبردی به حذف پشتون‌ها از معادلات سیاسی هند و تصمیم به ایجاد کشور پاکستان، برخلاف میل عبدالغفارخان تفسیر کرد.پژوهش حاضر می‌تواند خلا موجود درباره اندیشه‌های سیاسی عبدالغفارخان به زبان فارسی را برطرف کند و مقدمه‌ای برای پژوهش‌های بعدی درباره او به عنوان یکی از برجسته‌ترین رهبران مسلمان مبارزه علیه استعمار بریتانیا در هند باشد .