زیرساخت‌های بهداشت عمومی بغداد در دوره منصور عباسی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات

2 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه علوم و تحقیقات

3 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران ایران

doi
https://doi.org/10.71871/jhcin.2026.1206598
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل سیاست‌های سلامت‌محور خلافت عباسیان در سده دوم هجری، به بررسی شکل‌گیری و کارکرد زیرساخت‌های بهداشت عمومی در شهر بغداد طی خلافت منصور عباسی (158–136 هـ) می‌پردازد. با اتکا به چارچوب نظری شهر اسلامی و مفاهیم حکمرانی سلامت‌محور، این مقاله نشان می‌دهد که چگونه نظم شهری بغداد با تمرکز بر بهداشت عمومی، نهاد حسبه، شبکه‌های آب‌رسانی، بیمارستان‌ها و حمام‌ها، واجد منطق سازمان‌یافته‌ای بود که از منظر حکمرانی، بر سلامت و رفاه عمومی استوار بود. داده‌های پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی، و از طریق تحلیل منابع تاریخی کلاسیک و متون فقهی گردآوری شده‌اند. یافته‌ها حاکی از آن است که اقدامات منصور عباسی در زمینه بهداشت، تنها جلوه‌ای از پروژه شهرسازی نبود، بلکه بخشی از منطق دولت‌سازی در چارچوب نظم اسلامی بود که می‌توان آن را یکی از نخستین نمونه‌های حکمرانی سلامت‌محور در تاریخ تمدن اسلامی دانست .