فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه : تنش اکسیداتیو یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر کیفیت و ترکیب بیوشیمیایی گیاهان است که تحت تأثیر شرایط محیطی متغیر قرار می‌گیرد. در مطالعه حاضر، فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی و شاخص‌های تنش اکسیداتیو در نمونه‌های اسفناج ( Spinacia oleracea ) جمع‌آوری‌شده از رویشگاه‌های مختلف استان خوزستان بررسی شد. مواد و روش­ها : نمونه‌ها از شهرهای حمیدیه ، آبادان ، رامهرمز ، شوش ، شادگان و دزفول جمع‌آوری شدند. فعالیت آنزیم‌های کاتالاز (CAT)، سوپراکسید دیسموتاز (SOD)، گلوتاتیون پراکسیداز (GPX) و گلوتاتیون ردوکتاز (GR) اندازه‌گیری شد. همچنین، شاخص‌های تنش اکسیداتیو شامل هیدروژن پراکسید، پروتئین کربونیله، تیول کل و میزان پرولین مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته­ها: نتایج نشان داد، میزان H₂O₂ در نمونه­های حمیدیه نسبت به شوش (1.86 µmol/g FW) به‌طور معناداری افزایش یافت. تجمع پرولین در نمونه_ی حمیدیه در مقایسه با دزفول (0.58 µmol/g FW) افزایش معناداری نشان داد. محتوای پروتئین کربونیله در نمونه رامهرمز بالاترین مقدار را در بین نمونه­های بررسی شده نشان داد. بیشترین و کمترین فعالیت آنزیم CAT به ترتیب به نمونه­های حمیدیه و دزفول تعلق داشت. فعالیت آنزیم SOD در نمونه حمیدیه نسبت به دزفول (1.54 ± 0.14 U/mg protein) به‌طور معنی‌داری افزایش یافت. تغییرات قابل‌توجهی در فعالیت GPX و GR ، و همچنین محتوای GSH و GSSG مشاهده گردید که بیانگر نقش این آنزیم­ها در پاسخ به شرایط محیطی است. نتیجه­گیری: نتایج این مطالعه نشان داد، شرایط محیطی و جغرافیایی متفاوت، بر تولید و تجمع ترکیبات فیتوشیمیایی در اسفناج­های کشت شده در مناطق مختلف نقش دارد. به نظر می­رسد این تفاوت­های محیطی با تعدیل مکانیسم­های دفاعی گیاه، نقش مهمی در افزایش تحمل گیاهان در برابر تنش اکسیداتیو ایفا می­کند. یافته­ها حاکی از آن است، تنوع شرایط اقلیمی در استان خوزستان تأثیر چشمگیری بر سیستم دفاعی آنتی‌اکسیدانی اسفناج دارد. این اطلاعات می‌تواند در شناسایی مناطق مستعد جهت کشت بهینه و بهبود کیفیت این گیاه موثر واقع شود.