تعیین محتوای غذایی و بررسی فعالیت آنتی اکسیدانی و ضد سرطانی عصاره مالت استخراج شده از دانه کینوا: مطالعه مقایسه‏ای بین روش فراصوت و بن ماری

نویسندگان

1 استادیار،گروه شیمی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه علوم و صنایع غذایی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه علوم و صنایع غذایی، واحد ورامین-پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی ، ورامین، ایران.

4 دانشجوی دکتری،گروه علوم و صنایع غذایی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران

5 استاد،گروه زیست شناسی دریا، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران.

doi
10.71810/jfst.2025.1107396
چکیده

در این تحقیق، عصاره مالت بذر کینوا با استفاده از ترکیبی از روش‏های اولتراسونیک و بین ماری به دست آمد. زمان فراصوت  (5 تا 50 دقیقه) و زمان بن ماری (20 تا 180 دقیقه) بر اساس حداکثر درصد آنتی اکسیدان بهینه شد. دمای بن ماری بین 40 تا 45 درجه سانتی‏گراد در نظر گرفته شد. تأثیر پارامترهای مختلف از جمله نسبت حلال‌ها (اتانول: 25 و 50 درصد،آب: 50، 75 و 100 درصد)، دمای ثابت بن ماری (40 تا 45 درجه سانتی‏گراد) و دمای استخراج (25 و 90 درجه سانتی‏گراد) با زمان‌های اولتراسونیک (5، 10 و 15 دقیقه) و بن‌ماری (120 دقیقه) انتخابی بر روی خواص عصاره مالت در نظر گرفته شد. حداکثر مقدار فعالیت مهار رادیکال آنتی اکسیدان به ترتیب به زمان 5 دقیقه (7/47 درصد) و 120 دقیقه (4/40 درصد) برای روش اولتراسونیک و بن ماری اختصاص یافت. عصاره مالت کینوا فعالیت آنتی اکسیدانی خوبی با مقدار کمتر IC 50 معادل ۱۱/۱۹ میلی‏گرم بر میلی لیتر نشان داد. محتوای فنل کل و محتوای فلاونوئید کل  به ترتیب از 35/534 تا 49/2793 میلی‏گرم معادل اسید گالیک بر ۱۰۰ گرم و 12/0 تا 22/3 میلی‏گرم کوئرستین بر ۱۰۰ گرم بود. محتوای پروتئین بالا (۳۷/۲ درصد) با اتانول: آب (۲۵:۷۵ درصد)، زمان اولتراسونیک 15 دقیقه، زمان بن ماری 120 دقیقه، دمای بن ماری 4۵-4۰ درجه سانتی‏گراد و دمای استخراج 25 درجه سانتی‏گراد به دست آمد. میزان ویتامین B6 (پیریدوکسین) و ویتامین B9 (اسید فولیک) به ترتیب در محدوده ۸/۰ تا ۷۶/۲ میلی‏گرم بر 100 گرم و ۳۴/۲ تا ۵۹/۲ میلی‏گرم بر 100 گرم بود. بیشترین میزان مواد معدنی حاوی کلسیم، منیزیم، فسفر و آهن در عصاره مالت به ترتیب 46/49، 89/74، 75/115 و 49/5 میلی‌گرم بر 100 گرم بود. بهترین اثر ضد سرطانی بر روی رده‏های سلولی HT29 با زنده ماندن سلولی 31/98 درصد و سپس 42/94 درصد با غلظت 25/31 میکروگرم بر میلی‏لیتر عصاره مالت کینوا مشاهده شد. این عصاره مالت به عنوان منبعی از غذاهای کاربردی می‏تواند نقش مهمی در پیشگیری از سرطان داشته باشد.