فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ترکیبات موثره زعفران شامل کروسین، سافرانال و پیکروکروسین است که به ترتیب بر رنگ، طعم و عطر این گیاه دیرینه و ارزشمند ادویه­ای و دارویی موثر هستند. به منظور استفاده از مواد و متابولیت­های تولیدی در زعفران، ابتدا باید این ترکیبات را از بافت گیاهی استخراج نمود که یکی از روش­های سنتی این کار کمک از انواع حلال­ها می­باشد، علاوه بر این که می­توان از روش­های نوین مانند امواج فراصوت نیز استفاده کرد. هدف از این تحقیق بررسی اثر پیش تیمار فراصوت توام با غوطه­وری در حلال­های آب و اتانول (50، 70 و 96 درصد) بر میزان پارامترهای رنگی ( (L*a*b* و تایید صحت نتایج دستگاه اسپکتروفتومتری با کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا ( HPLC ) به منظور مقایسه مقادیر کروسین، سافرانال و پیکروکروسین موجود در عصاره زعفران بود. متغیرهای این پژوهش شامل نوع حلال­های آب و اتانول (50، 70 و 96 درصد) و نوع تیمار غوطه­وری و غوطه­وری توام با فراصوت (فرکانس­های 37 و 80 کیلوهرتز) بودند. نتایج نشان داد که اثر متقابل روش استخراج (ماسراسیون-فراصوت) و نوع حلال (آبی-اتانولی) بر میزان ترکیبات کروسین و سافرانال معنی­داری بوده ولی اعمال سطوح مختلف تیماری اثری بر مقدار پیکروکروسین مستخرج از عصاره زعفران نداشت. برعکس میزان استخراج ترکیبات کروسین، سافرانال و پیکروکروسین که روش فراصوت در فرکانس بالا توانست روندی تاثیرگذار را نشان دهد، در اندازه­گیری مولفه­های رنگی استفاده از روش ماسراسیون موثر بود. اثر متقابل روش ماسراسیون و حلال اتانول (96 درصد) باعث افزایش مولفه­های رنگی گردید ولی با افزایش فرکانس فراصوت تا 80 کیلوهرتز کاهش مولفه رنگی L* مشاهده شد. نوع روش استخراج، تاثیر معنی­داری بر مولفه رنگی a* نداشت ، اما با افزایش شدت فراصوت این شاخص رنگی، روندی افزایشی ولی با کاهش شدت امواج و اعمال سه سطح اتانول در ابتدا کاهش و سپس روندی افزایشی را از خود نشان داد که البته این نوع اعمال متغيرهای مستقل، نتیجه­ای عکس را برای مولفه رنگی b* حاصل کردند. ارزیابی محتوی کروسین، سافرانال و پیکروکروسین در عصاره زعفران به کمک دستگاه HPLC نشان داد، ترکیبات موثره شامل کروسین ( g/100g 84/12)، سافرانال ( g/100g 60/3) و پيکروکروسين ( g/100g 03/6) بودند.