تحلیل و پهنه‎بندی فضایی وضعیت استقرار نواحی روستایی مرزی با تأکید بر اصول پدافندغیرعامل؛ مطالعه موردی: روستاهای شهرستان مریوان

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور

2 پژوهشگر دوره دکتری شهرسازی، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران.

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه اصفهان

doi
10.22131/sepehr.2019.36625
چکیده

زندگی جوامع انسانی همواره در معرض خطرات طبیعی و انسانی است که منجر به مختل شدن زندگی عادی شده و جوامع را با بحران، مواجه می‎کند. در این ارتباط، اتخاذ تدابیر هوشمندانه در کلیه بخش‎ها و نهادهای کشور در زمینه مواجهه با بحران‎های طبیعی از یک سو و از سویی دیگر، چالش‎های سیاسی و اقتصادی همواره مورد تأکید قرار داشته و با تبیین الزامات و سازوکارها، پدافند غیرعامل به عنوان یک استراتژی کارآمد و پیشگیرانه در زمینه مواجهه با بحران، می‎تواند به کاهش حداقلی آسیب‌های ناشی از بحران‎ها منجر گردد. پژوهش کاربردی حاضر نیز با هدف کاهش سطح آسیب‌پذیری نواحی روستایی پر مخاطره مرزی در شهرستان مریوان با دیدی فضایی و جامع به بررسی وضعیت شاخص‎های پدافندغیرعامل آنها پرداخته تا بدینوسیله نقاط و مناطق آسیب‌پذیر در برابر بحران‌ها شناسایی و سپس راهکارهای کاربردی متناسب با وضعیت پدافند غیرعامل روستاهای شهرستان، اتخاذ گردد. در این راستا 14 شاخص امنیتی، اجتماعی و طبیعی با توجه به شرایط منطقه به عنوان شاخص‎های پدافندغیرعامل در نظرگرفته شده و سپس با وزن‌دهی شاخص‎ها به روشAHP و با تخصیص وزنFuzzy به لایه‎های تشکیل شده، نقشه‎های شاخص‎های مورد نظر در بسته نرم‌افزاری Arc Gis ترسیم و در همدیگر تلفیق گردید که در نهایت نقشه تلفیقی، نشان دهنده قرارگرفتن 84 درصد روستاهای منطقه در وضعیت تاحدودی مناسب (متوسط) به لحاظ پدافندغیرعامل بود و شاخص‎های انسانی تعداد جمعیت روستاها و فاصله از راه‎های اصلی، دارای بیشترین اهمیت نسبی در میان شاخص‎های مورد بررسی پدافند غیرعامل در منطقه مورد مطالعه بودند.