فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تجار (بازرگانان) به عنوان رکن اصلی بازار یکی از سه گروه راس هرم قدرت بودند و بر اساس موقعیت اجتماعی و اقتصادی خود در امور نقش آفرینی می‌کردند. آنها با شروع حکومت قاجاریه و تسلّط دولت‌های روس و انگلیس با وضعیت نابه‌سامانی مواجه شدند. ضعف دولت مرکزی و قدرت حاکمان ستمگر و قدرت‌های خارجی، تجار ایرانی را در آسیب‌پذیرترین موقعیت طبقاتی اجتماعی قرار داد. این امر باعث افزایش درگیری بین بازرگانان و دولت شد. تلاش ناکام گروهی از بازرگانان برای رویارویی با تهدیدات داخلی و خارجی باعث شد تا آن‌ها آگاهانه به یکی از فعال‌ترین گروه‌های اجتماعی در روند مشروطیت تبدیل شوند تا خواسته‌های تاریخی خود را برآورده سازند. هدف از این پژوهش که به روش تاريخي و بررسي توصيفي ـ تحليلي و تطبيق داده‌ها و اطلاعات از اسناد و منابع صورت گرفته و شيوه گردآوري اطلاعات آن مراجعه به مراكز كتابخانه‌اي و آرشيوهاي اسناد و روزنامه‌ها است، واکاوی تحوّلات سیاسی و دگرگونی‌های اجتماعی عصر قاجار با محوریت نقش بازرگانان می‌باشد. نتایج نشان داد همراه با خودآگاهی درونی و کسب دانش و تجربه، بازرگانان با واکنشهای سیاسی، اجتماعی و تجاری به تهدیدات داخلی و خارجی پرداختند. . تأسیس انجمن وکلای بازرگان در سال 1301 هجری قمری، نهضت تنباکو (1308 هجری قمری) و تأسیس کارخانه‌ها و شرکت های بازرگانی از جمله فعالیت های آنان است. امّا موانع همچنان باقی بود. آنان انحطاط شديد اقتصادي كشور را به حاكميت سياسي و سياست‌هاي اتخاذي آن نسبت مي‌دادند و با اين فكر، در اصلاح امور با جنبش مشروطه همراه شدند.