اهمیت دیوانسالاری در اقتصادسلجوقیان

نویسندگان

1 دانشجو

2 گروه تاریخ وتمدن ملل اسلامی،واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران

3 استادیارگروه تاریخ، واحد ماکو ، دانشگاه آزاد اسلامی، ماکو، ایران

4 استادیارگروه معارف اسلامی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.

doi
چکیده

سلجوقیان موفق شدند حکومتی مقتدر و منسجم را در ایران پایه گذاری کنند. یکی از دلایل انسجام این حکومت ایجاد تشکیلات قوی در ساختار دولتی و حکومتی بود. این مهم از طریق ایجاد دیوانسالاری فراهم گردید. گسترش نهاد وزارت و تاسیس دیوانهای مختلف با کمک ایرانیان که در این زمینه سرآمد بودند با جدیت دنبال گردید. یکی از مهمترین اقدامات وزیران دولت سلجوقی اصلاحات اقتصادی بود، از جمله امور عام المنفعه مثل اصلاحات اقتصادی در روستاهای ویران شده در نتیجه جنگ‌های داخلی، عوارض مرزی، دریافت و بخشیدن خراج و  در برخی از مواقع ایجاد دیوان برای مقاصد خاص اقتصادی، تغییر در قوانین اقتصادی جاری و ... بود. برخی از اهداف اصلاحات اقتصادی وزیران در کوتاه مدت سروسامان دادن به خزانه خالی و راضی نگه داشتن دیوانیان و منصب داران بود. راه حل‌های آنان برای برون رفت ازمشکلات اقتصادی در دراز مدت ایجاد قوانین و برنامه‌های خاص در سیستم دیوانی و تشکیل دیوانهای خاص در زمینه اقتصادی بود. ازموانع اصلاحات اقتصادی می‌توان به مخالفت برخی دیوانیانی که منافعشان در آشفتگی اقتصادی بود و برخی موانع ساختاری که جلوی پیشرفت اقتصادی را می‌گرفت و دسیسه‌های درباری که باعث ایجاد دو دستگی‌های دیوانی و حکومتی شده بود می‌توان اشاره نمود.