بررسی تحلیلی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری نهضت مشروطه در عصر مظفری با تأکید بر مؤلفه‌ها و ابزار قدرت نرم

نویسندگان

1 گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

2 گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

3 گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

doi
چکیده

دردوره ده ساله سلطنت مظفرالدین‌شاه قاجار(1324–1313 ق)، نهضت مشروطه به‌عنوان نقطه عطفی در تاریخ سیاسی ایران شکل گرفت. این پژوهش تلاش دارد با تمرکز بر نظریه قدرت نرم، نقش هر کدام از سه جریان اصلی مشروطه خواه در عصر مظفری شامل روشنفکران، نخبگان سیاسی و رجال مذهبی را در اقناع افکار عمومی و بسیج توده مردم علیه استبداد قاجار تحلیل و زاویه دید تازه‌ای در مطالعات مشروطه ارائه نماید. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و داده‌ها نیز بر پایه منابع مکتوب و اسناد آرشیوی گردآوری شده‌است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هر کدام از جریان های اصلی مشروطه خواه متناسب با پایگاه اجتماعی خود، از ابزارهای قدرت نرم همچون مطبوعات، شب‌نامه‌ها و شیوه های گفتمان شفاهی استفاده کرده اند. این گروه ها برای تاثیرگذاری بر افکار عمومی از مولفه های دین، عدالت‌ و قانون‌ برای تولید ادبیات انتقادی و روشنگرایانه بهره گرفتند و زمینه‌های فکری و اجتماعی نهضت مشروطه را فراهم ساختند. این پژوهش بیانگر آن است که مولفه ها و ابزار قدرت نرم، عامل کلیدی در تقویت گفتمان مشروطه‌خواهی در دوره مورد مطالعه بوده است.