فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحولات سیاسی و اجتماعی معاصر ایران و لبنان نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری و گسترش رمانتیسم اجتماعی در شعر معاصر این دو حوزه فرهنگی داشته . رمانتیسم اجتماعی به‌عنوان گرایشی ادبی، واکنشی عاطفی و انتقادی به بحران‌های تاریخی، سرکوب سیاسی، بی‌عدالتی اجتماعی و تجربه‌های جمعیِ رنج و امید است که در بستر شرایط خاص هر جامعه شکل می‌گیرد. انسی‌الحاج در لبنانِ آکنده از بحران‌های سیاسی، جنگ داخلی و فروپاشی هویت جمعی، و هوشنگ ابتهاج در ایرانِ متأثر از استبداد، تحولات سیاسی قرن چهاردهم شمسی و ناکامی‌های اجتماعی، هر یک رمانتیسم اجتماعی را به‌عنوان ابزاری برای بیان اعتراض، همدلی با مردم و بازنمایی دردهای جمعی به کار گرفته‌اند. هدف اصلی  مقاله بررسی چگونگی تأثیر تحولات سیاسی و اجتماعی ایران و لبنان بر شکل‌گیری مؤلفه‌های رمانتیسم اجتماعی در شعر انسی‌الحاج و هوشنگ ابتهاج است. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد تطبیقی، بر اساس چارچوب نظری رمانتیسم اجتماعی در مکتب آمریکایی، به تحلیل اشعار دو شاعر می‌پردازد و زمینه‌های تاریخی، اجتماعی و فکری مؤثر بر شکل‌گیری این گرایش را واکاوی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هر دو شاعر، اگرچه در بسترهای فرهنگی متفاوت می‌زیستند، اما تجربه‌های مشترک سرکوب، بی‌عدالتی و بحران هویت، موجب همسانی معنادار در مضامین اجتماعی اشعار آنان شده است. رمانتیسم اجتماعی در شعر انسی‌الحاج بیشتر با حس گسست، اضطراب جمعی و اعتراض غیرمستقیم جلوه می‌یابد، اما در شعر ابتهاج با پیوند میان عشق، وطن، آزادی‌خواهی و تعهد اجتماعی نمود پررنگ‌تری دارد. این پژوهش نشان می‌دهد که رمانتیسم اجتماعی در آثار این دو شاعر نه صرفاً گرایشی زیبایی‌شناختی، بلکه واکنشی آگاهانه به شرایط سیاسی و اجتماعی زمانه است.