ارتباط هندسه حجم و معماری اسلامی در مکتوبات تاریخی
نویسندگان
1 دکتری معماری اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
2 استاد دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
3 دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.71882/jisaud.2024.1123797چکیده
چکیده هندسه یکی از علوم مرتبط با معماری است که به صورت برجستهای در معماری اسلامی چه به صورت مسطحه و چه بصورت حجمی کاربرد داشته است. با این حال اغلب پژوهشگران این حوزه متمرکز به هندسه مسطحه بودهاند و پژوهشهای معدودی به بررسی هندسه حجمی در معماری اسلامی پرداختهاند. به نظر میرسد علت مغفول ماندن هندسه حجم در نگاه بسیاری از پژوهشگران عدم آگاهی نسبت به هندسه حجم و معماری اسلامی باشد. از این رو این پژوهش قصد دارد تا با رویکرد تاریخ فرهنگی و روش تفسیری تاریخی به این موضوع بپردارد و به این پرسشها پاسخ دهد که 1- چه شواهدی در ابنیه و منابع مکتوب وجود دارد که نشان دهنده کاربرد هندسه حجم در صناعت معماری اسلامی ایران باشد؟ 2- تفکر حجمی در صناعت معماری اسلامی در بر دارنده چه علومی بود؟ برای پاسخ به این پژوهشها نیز هندسه حجم و معماری در اسناده تاریخی به مانند دانشنامهها، اشعار شاعران و کاربرد تاریخی احجام در معماری بررسی میشود. یافتههای این پژوهش نشان میدهد بر اساس دانشنامهها بین هندسه احجام و دانش معماری ارتباط برقرار بوده است که این ارتباط در سه شاخه اندازه و تناسبات، هندسه کروی و علم مخروطات است. همچنین کاربرد علوم مرتبط با هندسه احجام در اشعار شاعران برای وصف دانایی معمار و همچنین نمود آنها در برخی آثار معماری این یافتهها را تائید میکند. یافتههای این پژوهش نشان میدهد بر اساس دانشنامهها بین هندسه احجام و دانش معماری ارتباط برقرار بوده است که این ارتباط در سه شاخه اندازه و تناسبات، هندسه کروی و علم مخروطات است. همچنین کاربرد علوم مرتبط با هندسه احجام در اشعار شاعران برای وصف دانایی معمار و همچنین نمود آنها در برخی آثار معماری این یافتهها را تائید میکند.
