تحلیل زیبایی¬شناسی عینی¬گرا در معماری خانه¬های قاجار در شهر تهران

نویسندگان

1 استادیار مرکز تحقیقات اقتصاد خلاق دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران

2 پژوهشگر دکتری معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.71882/jisaud.2024.1115455
چکیده

پژوهش حاضر به تحلیل مفاهیم بنیادین زیبایی­شناسی از نگاه عینی­گرایی در معماری خانه­های دورة قاجار در تهران پرداخته است. زیبایی­شناسی درک حال فضا از طریق انسان است و زیبایی­شناسی در معماری حضور در فضا و احساس تمام مؤلفه‌های زیبایی به‌صورت یکجا به منصه ظهور می­رساند. بحث زیباشناسی در معماری به مبانی نظری و علی­الخصوص کیفیت در هر طراحی معماری به‌صورت جداگانه مربوط می­شود که طرح و روند طراحی را بیشتر به شناخت عناصر و آفرینش زیبایی هدایت می­کند؛ از طرفی معماران بر این باورند که عواملی مانند ساختار، مقاومت مصالح و مسائل مالی باعث ازبین‌رفتن آزادی عمل در طراحی­ها برای آفرینش و خلق زیبایی شده است؛ لذا در این پژوهش با نگاه به معماری تاریخی قصد بر تحلیل زیبایی است. در سیر تحول تاریخی، زیبایی جاذبه­ای ازلی­ بوده است و در رشته­های متفاوتی مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است. اهمیت پژوهش در این است که زیبایی امری ذهنی نیست؛ بلکه باید آن را به‌صورت حقیقتی عینی درک کرد؛ همچنین خانه­های دورة قاجار به‌عنوان پدیده­های مهم شهری، از نظر زیباشناسانه اهمیت بسیار دارند و ازاین‌رو در دهه­های گذشته پژوهشگران به بررسی جنبه­های گوناگون آن پرداختند. این پژوهش باتوجه‌به سنت کیفی تحقیق و با روش تحلیلی - توصیفی و تطبیقی، مبتنی بر مطالعات کتابخانه­ای، تحلیل و آنالیز داده­ها و برداشت میدانی در تلاش است تا ویژگی­های زیبایی­شناسی عینی را در هشت خانه­های دورة قاجار در تهران که عبارت است از: خانه امام‌جمعه، خانه مقدم، خانه سلطان بیگم، عمارت مسعودیه، عمارت عین­الدوله، باغ نگارستان، موزه زمان و باغ فردوس را بررسی کند.