فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هنرهای سنتی ایران در تجلی‌های مختلف، به مضامین مشترکی اشاره دارند و با مطالعه مباحث حکمی مربوطه، وحدت فکری بانیان این آثار و شکل‌گیری این هنرها در بستر عرفان محرز می‌گردد. با بررسی هنرهای سنتی ایران، مشاهده می‌گردد این آثار یا بدون ذکر نام هنرمند و یا اشاره به نام همراه با تخلص فقیر است. لذا این سؤال مطرح می‌گردد که آیا ارتباطی با به کارگیری واژه «فقیر» از سمت معمار ابنیه سنتی ایران و مقام فقر در وادی عرفان وجود دارد؟ با توجه به تأثیرگذاری مضامین عرفانی بر نحوه خلق اثر هنر سنتی به نظر می‌رسد وجه تسمیه نام معمار به همراه واژه فقیر اشارتی رمزگونه به احوال عرفانی وی داشته است. هدف از انجام این پژوهش که از نوع کیفی و با رویکرد استقرایی است، معناشناسی لفظ «فقیر» در کتیبه‌های بناهای سنتی ایران و بررسی احتمال ارتباط آن با عوالم عرفانی است. در پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری متون، شاخص‌های تحلیل استخراج گردیده و به روش تفسیر نقلی، شاخص‌های به دست آمده توسط اشعار عرفانی، اعتبارسنجی گردید. سپس تحلیل لفظ فقیر در کتیبه‌های ابنیه معماری با استدلال عقلی صورت گرفت. بر طبق نتایج، تخلص معمار با واژه فقیر در کتیبه‌های ابنیه سنتی به مقام فقر در عالم عرفانی مرتبط بوده و هنرمندان عالم سنت (در مرتبه استادی) عارفانی بودند که به مقام شهود غیب نائل آمده و به ملاقات عارفانه رسیده‌اند. در نتیجه این سلوک معنوی، معمارِ عارف محصول معماری خویش را محملی برای تذکار و تفکر مخاطب نموده و در صدد نمایان ساختن عالمی وَرای حس می‌باشد.