بررسی انطباق‌پذیری محیط‌شهری با شاخص های شهر انرژی‌پلاس (مطالعه موردی: حوزه جنوب غرب کلانشهر مشهد)

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.

doi
10.71882/jisaud.2025.1192938
چکیده

افزایش جمعیت شهرها به دلیل مهاجرت گسترده و تمرکز بیشتر در مناطق شهری، به طور فزاینده‌ای فشار بر منابع طبیعی وارد کرده است. این فشار نه تنها منجر به کاهش منابع طبیعی و افزایش آلودگی شده، بلکه موجب تغییرات زیست‌محیطی گسترده در اکوسیستم‌های شهری نیز گردیده است. افزایش دما، رشد مصرف انرژی و پیامدهای ناشی از آن‌ها، نیاز به طراحی شهرهای پایدار را به یک ضرورت مبرم تبدیل کرده است. در این راستا، بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر و ارتقای شاخص‌های پایداری، به‌ویژه در طراحی شهرهای انرژی‌پلاس، به عنوان یک راهکار موثر برای کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی و بهبود کیفیت زندگی شهری پیشنهاد می‌شود. این پژوهش با هدف شناسایی و ارزیابی دقیق معیارها و شاخص‌های ضروری جهت تحقق شهرهای انرژی‌پلاس، در محلات منتخب مناطق شهری انجام شده است. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی است و محلات مناطق ۹، ۱۱ و ۱۷ در جنوب غربی شهر به عنوان نمونه‌های مطالعه انتخاب و مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سرانه‌ی فضاهای عمومی، تنوع کاربری، توزیع مناسب فضاهای باز، تراکم بهینه و استفاده پایدار از زمین، از جمله معیارهای کلیدی در دستیابی به شهرهای انرژی‌پلاس هستند. این تحقیق بر اهمیت به‌کارگیری رویکردهای نوین در برنامه‌ریزی شهری، که با اهداف توسعه پایدار و استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر همسو باشد، تأکید دارد. این رویکردها نه تنها امکان کاهش آلودگی‌های محیطی را فراهم می‌سازند، بلکه به ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و ایجاد زیرساخت‌های پایدار برای آینده نیز کمک می‌کنند. این پژوهش می‌تواند به عنوان راهنمایی برای سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان شهری در جهت حرکت به سمت شهرهای پایدار و انرژی‌پلاس مورد استفاده قرار گیرد.