ضرورت و مطلوبیت تکوین آیین دادرسی مدنی جهانی

نویسندگان

1 دانشیار حقوق بین‌الملل، گروه حقوق دانشکدة علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران‏

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، گروه حقوق دانشکدة علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران‏

3 دانشیار حقوق خصوصی، گروه حقوق دانشکدة علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران‏

doi
10.22059/jplsq.2025.372974.3487
چکیده

ایجاد دهکدة جهانی به افزایش روابط میان اشخاص و بالتّبع ایجاد اختلافات حقوقی میان آنها منجر شده است. در این زمینه هماهنگی قوانین کشورها، به حل‌وفصل دعاوی فی‌مابین به‌نحو مؤثرتری منجر خواهد شد. در این میان هرچند سابقاً تمرکز دکترین حقوقی بر یکسان کردن قواعد ماهوی بوده و هماهنگی قواعد شکلی به دلایل متعدد از جمله کم‌اهمیت دانستن حقوق شکلی و عمومی تلقی کردن این حقوق، کمتر مورد توجه بوده است، تمایلات اخیر مبنی بر یکسان‌سازی این قواعد است. در این تحقیق با استفاده از منابع داخلی و خارجی مشخص شده که اگرچه برخی حقوقدانان به‌دلیل صعوبت در یکسان‌سازی این قواعد و برخی دلایل اقتصادی، مخالف با یکسان‌سازی قواعد حقوق شکلی هستند، هماهنگ‌سازی مقررات به دلایل مختلف از جمله دلایل اقتصادی، مزایای دادرسی نسبت به داوری، رفع ایراد صلاحیت‌های موازی، رفع تعارض‌های موجود در صلاحیت محاکم خارجی، برقراری ایراد امر مختومه در سطح بین‌المللی و ... نه‌تنها مطلوب بوده، بلکه ضروری به‌نظر می‌رسد. نتیجه آنکه، یکسان‌سازی مقررات شکلی با رفع اختلافات موجود در دادرسی‌های نظام‌های مختلف حقوقی، به وحدت شیوة دادرسی منجر شده و اجرای احکام مدنی را که میوة دادرسی محسوب می‌شود، تضمین و عدالت را برقرار می‌کند.